25. Değişiklik Nedir ve Nasıl Uygulanır?

ABD Anayasası'nın 25. Değişikliği, başkan veya başkan yardımcısının ölüm, istifa ya da görevini yerine getiremeyecek hale gelmesi durumunda nasıl bir yol izleneceğini düzenler. Aynı zamanda başkanın isteyerek görevden ayrılmaması durumunda nasıl uzaklaştırılabileceğine dair prosedürleri de içerir.

Bu değişikliğe göre, başkan yardımcısı ve en az 8 Kabine bakanının başkanın görevini yerine getiremediğine karar vermesi gerekir. Ardından, bu durum Meclis Başkanı ve Senato Geçici Başkanı'na bildirilir. Başkan yardımcısı o sırada geçici başkan olur. Eğer başkan itiraz ederse, Kongre 21 gün içinde başkanın görevine devam edip edemeyeceğine karar verir. Başkanın görevden alınması için her iki mecliste de üçte iki çoğunluk gereklidir.

Uygulanması Neden Zor?

Bu süreç hem uzun hem de karmaşıktır ve şimdiye kadar hiç uygulanmamıştır. Demokratların bu yola başvurma şansı ise oldukça düşük. Öncelikle, Trump'ın görevden alınması için Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in desteğini almaları gerekir. Vance'in 2028 ve sonrası için planları olduğu düşünüldüğünde, Trump'ın tabanını kaybetmek istemeyeceği öngörülüyor.

Eğer Vance karar verirse, en az 8 Kabine bakanının da onayını alması gerekiyor. Trump ise kabine üyelerinden sürekli övgü bekleyen bir liderdir. Hatta televizyonda yapılan kabine toplantılarında bakanlar birer birer Trump'a övgüler yağdırırlar. Bu da onay alma ihtimalini daha da azaltıyor.

Texas South College Hukuk Profesörü Josh Blackman, bu konuda şunları yazdı:

"Trump, sadakat yemini etmeyen tüm kabine üyelerini görevden alabilir ve ardından Boşluk Reformu Yasası uyarınca sadık isimleri geçici bakan olarak atayabilir."

Trump'ın Davranışları Tartışma Konusu

Trump'ın İran'a kongresyon onayı almadan saldırı başlatması, nükleer tehdidi pazarlık aracı olarak kullanması ve sosyal medyada kendini Hz. İsa'ya benzetmesi ya da Papa'yı 'suçla mücadelede zayıf' olarak nitelendirmesi gibi davranışları geniş çapta eleştiriliyor. Ancak bu durumlar, 25. Değişiklik'in uygulanmasını kolaylaştırmıyor.

Reason dergisinden Jacob Sullum'un da belirttiği gibi, eğer Trump bunama gibi bir durumda olsaydı, bunu fark etmek bile mümkün olmayabilirdi.

Sonuç: 25. Değişiklik Pratik Değil

Demokratların Trump'ı görevden almak için 25. Değişiklik'e başvurma ihtimali, hem siyasi hem de prosedürel zorluklar nedeniyle oldukça zayıf görünüyor. Bu süreç hem uzun hem de karmaşık olup, hiç uygulanmamış bir yöntemdir. Trump'ın destekçileriyle ters düşmek istemeyen kabine üyeleri ve başkan yardımcısının desteğini almak ise neredeyse imkansız gibi görünüyor.

Kaynak: Reason