Məzunlar ciddi iş bazarında optimizmi qoruyur: yeni tədqiqat

Məzunlar üçün çətin karyera yolu: optimizm və reallıq

Universiteti bitirib, evə qayıdıb, onlarla, hətta yüzlərlə işə müraciət edən yeni məzunlar nəhayət ki, bir işə düzəlirlər — lakin həmin işdə çox vaxt özlərini çox kvalifikasiyalı hiss edirlər. Bu, son vaxtların məzunlarının həyatının bir hissəsinə çevrilib.

ZipRecruiter-in son tədqiqatı — 2025-ci ildə məzun olmuş 1500 gənc və növbəti illərdə məzun olacaq 1500 tələbə arasında aparılan sorğu — göstərir ki, cari iş bazarı gənclərin təhsil, karyera və həyat tərzinə təsir edir. Mürəkkəb şəraitə baxmayaraq, onlar yaxın gələcəkdə peşəkar hədəflərinə nail olacaqlarına inanırlar.

İş bazarında rəqabət artır

Gənc mütəxəssislər keçmiş illərlə müqayisədə daha çox rəqabətlə qarşılaşırlar. Bu, əsasən aşağı səviyyəli vəzifələrin azalması və süni intellektin iş bazarını dəyişməsi ilə bağlıdır. Artıq çoxsaylı namizədlər azsaylı erkən karyera imkanları uğrunda mübarizə aparırlar. Gənc mütəxəssislər daha çox əmək sərf edib, daha çox müraciətlər göndərmələrinə baxmayaraq, az təklif alır və iş yerini seçməkdə az səlahiyyətə malik olurlar.

AI-in təsiri və universitetlərin rolu

Tədqiqata görə, iştirakçıların 47%-i AI-in onların fəaliyyət sahəsinə təsir etdiyini bildirib. Bu təsir ən çox kommunikasiya, mediaşünaslıq və PR ixtisaslarında hiss olunur. Onları kompüter elmləri, informasiya texnologiyaları və data elmləri üzrə mütəxəssislər izləyir.

Lakin məzunlar universitetlərin onları bu dəyişiklərə hazırlamaqda uğursuz olduğunu qeyd edirlər. Cəmi 23% iştirakçı universitetdə AI-in peşəkar istifadəsi üzrə geniş təlim keçdiyini bildirib. Gender fərqi də nəzərə çarpır: qadın məzunların yalnız 18.7%-i AI təlimini müfredatlarında görürlər, kişilərdə isə bu göstərici 28.6% təşkil edir. Hətta 14% qadın məzun qeyd edib ki, universitetlər AI-in risklərinə diqqət yetirib, lakin peşəkar istifadəsi barədə məlumat verməyiblər. AI-ə yiyələnmək karyera uğurunda əsas amillərdən biri olsa da, bu fərq ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər.

Statistikaya görə, qadın məzunlar karyeraya başlayarkən kişilərlə müqayisədə hər dollar üçün 80 sent qazanıblar.

Müvəffəqiyyətli statistika, lakin diqqətli qiymətləndirmə

Tədqiqatda bəzi ümidverici rəqəmlər də qeyd olunub. Ciddi şəraitə baxmayaraq, məzunların 77%-i universiteti bitirdikdən üç ay ərzində işə düzəliblər. Bu, keçən ilki 63% ilə müqayisədə artım olsa da, konteksti vacibdir: məzunlar daha çox müraciətlər göndərib, çox vaxt özlərini çox kvalifikasiyalı hesab etdikləri vəzifələrə müraciət ediblər. Tədqiqatda iştirak edənlərin 51%-i cari işlərini həqiqətən istədikləri karyera yolunun addımı kimi qəbul edirlər.

Universitet diplomunun dəyəri məsələsi müzakirə olunsa da, tədqiqat göstərir ki, məzunlar arasında işsizlik səviyyəsi 5.6% təşkil edir. Bu, bütün kollec təhsilli işçilər arasında qeydə alınan 3.1% ilə müqayisədə yüksək olsa da, eyni yaş qrupunda olan digər gənclərin 7.8% ilə müqayisədə aşağıdır.

Təcrübə və şəbəkə qurma karyera uğurunun açarı

Tədqiqatda müəyyən olunub ki, iş təcrübəsi olan məzunlar universiteti bitirdikdən sonra işə düzəlmə ehtimalına iki dəfə çox malikdirlər. İşə düzəlmiş məzunların 88%-i isə ilk işlərini tapmaqda şəbəkə qurmanın vacibliyini qeyd ediblər.

İş bazarı qapalı görünsə də, məzunlar karyera hədəflərinə ümidlə baxmağa davam edirlər.