Sosial mediada payızılan sağlamlıq influencerları kimlərə təsir edir?

Sosial media sağlamlıq məlumatlarının əsas mənbəyinə çevrilir

Bir neçə onillik əvvəl, həkimlərdən başqa heç kimə müraciət etmək ehtimalı yox idi. Lakin indi vəziyyət tamamilə dəyişdi. ABŞ-də aparılan yeni tədqiqatlar göstərir ki, amerikalıların 40 faizi, o cümlədən 50 yaşdan aşağı yetkinlərin yarısı sağlamlıq və rifah haqqında məlumatları sosial mediadan əldə edir. Bu, həm rəsmi həkimlərin, həm də sübutlara əsaslanan təbabəti təbliğ edən şəxslərin, həm də təsdiqlənməmiş preparatlar satan şəxslərin mövcud olduğu qarışıq bir ekosistemdir.

Təbabətdə etimad problemi

Pew Araşdırma Mərkəzinin apardığı tədqiqat, sosial mediada fəaliyyət göstərən sağlamlıq influencerlərinin müxtəlifliyini ortaya qoyur. Burada həm lisenziyalı həkimlər, həm də alternativ müalicə üsullarını təbliğ edən şəxslər fəaliyyət göstərir. Məsələn, bir video bütün qidalanma vasitəsilə xroniki iltihabı azaltmaqdan bəhs edərkən, növbəti video dəniz yosunu qidalarını təbliğ edə bilir. Bu cür qarışıqlıq, əvvəllər qəzetlərdə reklamı edilən qeyri-sertifikatlı dərmanların yerini indi sosial mediada alan müasir versiyasıdır.

Pandemiya etimadsızlığı artırdı

Pandemiya dövründə insanlar evlərində qalaraq, ictimai sağlamlıq məsələləri haqqında məlumat axtarışında oldular. Rəsmi ekspertlərin sözlərinə etibar etməyən insanlar, özlərinə uyğun gələn məlumatları sosial mediada tapmağa çalışdılar. Bu boşluğu isə müxtəlif influencerlər doldurdu. Cəmiyyətin etimad problemini həll etmək üçün cəhdlər edilsə də, influencerlər tərəfindən yayılan məlumatlar bu məsələnin həllini daha da çətinləşdirir.

"Bu, məlumat çatışmazlığı problemi deyil, etimad problemi. Tibbdə çoxluqla danışan, atasözü kimi davranan bir münasibət var. Bu cür münasibət heç kimə xeyir gətirmir."
Jessica Steier, ictimai sağlamlıq üzrə alim və "Unbiased Science" podkastının aparıcısı

Siyasi münasibətlər və sağlamlıq məlumatları

Siyasi liderlərin sağlamlıq məsələlərinə müdaxiləsi, müxtəlif məlumatların yayılmasına səbəb olur. Robert F. Kennedy Jr. kimi şəxslər, sosial mediadan istifadə edərək öz siyasi məqsədlərini həyata keçirirlər və eyni zamanda müxtəlif məhsulları satmağa çalışırlar. Bu prosesdə, Instagram Reels və TikTok trendləri, elmi jurnallar qədər təsirli olur.

Tədqiqat nəyi göstərir?

Pew Araşdırma Mərkəzinin tədqiqatı, amerikalıların sağlamlıq məlumatlarına necə yanaşdığını və bu məlumatların etibarlılığını qiymətləndirməkdə qarşılaşdıqları çətinlikləri ortaya qoyur. Tibb sahəsində etimadın bərpası üçün cəhdlər edilsə də, influencer mədəniyyəti bu prosesdə böyük maneələr yaradır.

Nə etmək lazımdır?

İnsanlar sağlamlıq məsələlərində məlumat axtararkən, rəsmi mənbələrə və sübutlara əsaslanan məlumatlara üstünlük verməlidirlər. Bununla yanaşı, sosial mediada yayılan məlumatların etibarlılığını yoxlamaq üçün müxtəlif mənbələrdən istifadə etmək vacibdir. Tibb sahəsində etimadın bərpası üçün, həm cəmiyyətin, həm də rəsmi qurumların birgə fəaliyyət göstərməsi zəruridir.