Ambtenaren die hun werk goed doen lopen gevaar onder Trump

Het is een zorgwekkende ontwikkeling: ambtenaren die hun werk goed doen, worden niet langer gewaardeerd, maar juist gestraft. Jaarlijks organiseert de niet-partijdige organisatie Partnership for Public Service de 'Samuel J. Heyman Service to America Medals', beter bekend als de 'Sammies'. Deze prijzen eren uitstekende ambtenaren voor hun inzet en innovatie.

Normaal gesproken is de ceremonie een feestelijke bijeenkomst waar zowel Democraten als Republikeinen hun steun betuigen. Vorig jaar waren zelfs voormalige presidenten George W. Bush en Joe Biden via videoboodschappen aanwezig. Maar onder de regering-Trump is de sfeer radicaal veranderd.

De Trump-administratie heeft duidelijk gemaakt dat uitstekende ambtenaren niet welkom zijn. Een treffend voorbeeld is Dave Lebryk, voormalig adjunct-schatkistsecretaris, die vorig jaar de hoogste eer ontving als 'federal employee of the year'. Lebryk werd ontslagen omdat hij weigerde toegang te verlenen aan het Department of Government Efficiency van Elon Musk tot het betalingssysteem van de overheid. Precies die daad leverde hem zijn prijs op.

De afkeer van ambtenaren gaat nog verder. Vorig jaar werden 317.000 ambtenaren ontslagen of gedwongen te vertrekken. Dit jaar staat een nieuwe maatregel gepland: 50.000 ambtenaren worden hergeclassificeerd als 'at will'-medewerkers, wat betekent dat ze zonder bescherming van het ambtenarenapparaat kunnen worden ontslagen.

Project 2025: ambtenaren moeten 'traumatisch getroffen' zijn

Russell Vought, directeur van het Office of Management and Budget en architect van Project 2025, sprak in 2024 openlijk over de aanpak van ambtenaren. Volgens hem moet de overheid ervoor zorgen dat ambtenaren 'traumatisch getroffen' zijn en 'niet meer naar hun werk willen gaan, omdat ze steeds meer als schurken worden gezien'.

Deze retoriek heeft zijn weerslag gehad op de deelname aan de Sammies-ceremonie. Volgens Meryl Kornfield van The Washington Post was de opkomst dit jaar aanzienlijk lager. Ook het aantal nominaties door federale instanties daalde sterk: van ongeveer 500 in 2024 naar slechts 140 dit jaar. Max Stier, CEO van de Partnership for Public Service, bevestigde tegen The New York Times dat er een 'cultuur van angst en lage moreel' heerst. 'Er was nervositeit over het nomineren van kandidaten en het accepteren van prijzen', aldus Stier.

Vorige jaar werden nog 19 Sammies uitgereikt. Dit jaar waren het er slechts vier. Om de winnaars niet in gevaar te brengen, worden hun namen niet genoemd.

Kleinere ambtenarij, grotere gevolgen

Naast angst speelt ook een dalend aantal ambtenaren een rol. Hoewel de Amerikaanse ambtenarij nog steeds uit 2,1 miljoen mensen bestaat, is dat aantal de afgelopen decennia sterk gedaald. Vijftig jaar geleden waren er nog bijna twee keer zoveel ambtenaren. Een groot deel van die daling is te wijten aan inkrimpingen bij het ministerie van Defensie na het einde van de Koude Oorlog.

De combinatie van een kleiner ambtenarenapparaat, een vijandige overheidspolitiek en een klimaat van angst maakt dat uitstekende ambtenaren steeds minder geneigd zijn om hun werk te doen. De Sammies-ceremonie, ooit een feest van erkenning, is nu een symbool geworden van de ondermijning van de publieke dienstverlening.