Christopher Nolan herschrijft ‘De Odyssee’: goden verdwijnen, menselijke drama’s blijven

Christopher Nolan daagt de traditionele vertelling van Homerus’ De Odyssee uit met een radicaal nieuwe benadering. In een profiel in Time onthult de regisseur dat hij bewust heeft gekozen om geen goden zoals Poseidon of Zeus in zijn film te casten. Volgens Nolan zijn de goden niet nodig om de epische spanning en emoties van het verhaal over te brengen.

De kracht van cinema: ervaren in plaats van zien

Nolan legt uit dat hij zich meer richtte op de beleving van de mensen uit die tijd. "Ik werd geïnteresseerd in het idee dat voor hen het bewijs van de goden overal aanwezig was," aldus de regisseur. Hij wijst op de kracht van moderne cinema, met name IMAX, om het publiek onder te dompelen in de ervaringen van de personages.

"Het mooie van cinema, en IMAX in het bijzonder, is dat je het publiek mee kunt nemen naar een plek van volledige onderdompeling. Je wilt dat ze op de boot zitten en de oceaan vrezen, net als de personages. Dat ze de woede van Poseidon voelen, zonder dat je hem hoeft te tonen," legt Nolan uit. "Dat is veel krachtiger dan een afbeelding van een god."

De menselijke kern van een goddelijk verhaal

Hoewel De Odyssee en De Ilias – waarvan delen in Nolans film zullen worden geïntegreerd – vol staan met goddelijke interventies, is de kern van het verhaal menselijk. In De Ilias begint het verhaal met Apollo die Griekenland aanvalt als reactie op Agamemnons daden. In De Odyssee zendt Zeus Hermes naar de nimf Calypso om Odysseus vrij te laten, op aandringen van Athena, die ook Telemachus bezoekt met nieuws over zijn vader.

Nolan kiest er echter voor om deze goddelijke elementen niet letterlijk te verbeelden. In plaats daarvan focust hij op de menselijke ervaringen en emoties. Deze aanpak sluit aan bij zijn eerdere werk, zoals de Dark Knight-trilogie, waarin de technologische achtergrond van Batman wordt verklaard door zijn contracten met defensiebedrijven. Ook in Interstellar, Inception en Tenet draait het om complexe concepten die uiteindelijk dienen om menselijke verhalen te vertellen, zoals afwezige vaders of toekomstige vriendschappen.

Supernatuurlijke elementen blijven aanwezig

Toch zal Nolans versie van De Odyssee niet volledig zonder bovennatuurlijke elementen zijn. Uit het Time-profiel blijkt dat Samantha Morton de tovenares Circe speelt, bekend om haar vermogen om mannen in zwijnen te veranderen. Daarnaast doen geruchten de ronde dat Elliot Page een geestelijke versie van de held Achilles zal spelen. Bill Irwin vertolkt de cycloop Polyphemus, terwijl Zendaya de rol van Athena, godin van Athene, op zich neemt.

Maar voor Nolan draait het om het menselijke verhaal van een man die probeert terug te keren naar zijn familie. Hij heeft enkele creatieve vrijheden genomen met Homers tekst. Zo krijgt Odysseus (Matt Damon) meer tijd met zijn zoon Telemachus (Tom Holland), en wordt de rol van zijn vrouw Penelope (Anne Hathaway) verder uitgediept.

"Chris, als ik me niet vergis, heb je iemand geschreven die vol woede zit, en je lijkt te suggereren dat ze eigenlijk gelijkwaardig is aan Odysseus," aldus Hathaway. "Ik vond haar een soort vulkaan van een mens die altijd aan het sudderen was. Het was echt leuk om te zien hoe ze uiteindelijk explodeerde."

Een vulkanische Penelope en praktische effecten

Nolan’s interpretatie van De Odyssee belooft een frisse kijk op het klassieke verhaal. Met praktische effecten voor de monsters en sterke rollen voor de acteurs, zoals die van Hathaway en Holland, lijkt de film een unieke mix te worden van epische vertelling en menselijk drama. De focus op de emotionele en fysieke ervaringen van de personages, in plaats van op goddelijke interventies, maakt van Nolans versie een verrassend moderne interpretatie van een eeuwenoud verhaal.