Vertrouwen als sleutel tot klimaatinnovatie: waarom samenwerking belangrijker is dan technologie

Een systeem dat fragmentatie beloont

Bij klimaatinnovatie denken we vaak aan technologische oplossingen: betere batterijen, slimmere energienetwerken of grootschalige CO₂-afvang. Deze doorbraken zijn essentieel en vinden dagelijks plaats. Toch is er op Wereld Creativiteit en Innovatiedag een andere vorm van innovatie nodig – een die structureel van aard is en al in beweging is. Een innovatie die minder zichtbaar is, maar minstens zo krachtig: vertrouwen.

De sociale sector, met al zijn toegewijde professionals, kampt met een organisatiestructuur die juist samenwerking belemmert. Organisaties concurreren om dezelfde fondsen, houden hun methodes geheim, beschermen hun data en herhalen elkaars inspanningen. Dit gebeurt niet uit slechte wil, maar uit noodzaak: jarenlang beloonde filantropische financiering differentiatie boven samenwerking en eigenaarschap boven kennisdeling.

Het resultaat? Een gefragmenteerd ecosysteem dat versnipperde middelen inzet op een probleem dat allesbehalve gefragmenteerd is. De klimaatcrisis respecteert geen organisatorische grenzen – en de oplossing vereist dan ook eenzelfde aanpak.

Systeemverandering: vertrouwen boven concurrentie

Hoe ziet een systeem eruit waarin vertrouwen en samenwerking centraal staan? In 2023 sloot onze organisatie, Pyxera Global, zich aan bij het Collaborative for Systemic Climate Action, een experiment dat fundamentele verandering nastreeft. We begonnen met 15 organisaties met samen meer dan 250 jaar ervaring. Drie jaar later telt het samenwerkingsverband 29 leden, waaronder Climate KIC, het Club of Rome, The B Team, de Green Africa Youth Organization en de Amazon Sacred Headwaters Alliance.

Deze organisaties delen één doel: het doorbreken van silo’s die hun impact beperken. Dat betekent dat ze organisatorische ego’s opzijzetten, machtsverhoudingen heroverwegen en traditionele partnerschapsmodellen loslaten. Het meest opvallend: ze delen wat normaal gesproken strikt geheim wordt gehouden – intellectuele eigendom, bedrijfsmodellen en zelfs fondsenwerving.

Deze openheid brengt risico’s met zich mee. Voor individuele organisaties kan het destabiliserend zijn. Maar de leden van het Collaborative zijn ervan overtuigd dat de schaal van de klimaatcrisis zelfbescherming overstijgt. Echte vooruitgang vereist dat we samen risico’s nemen.

Bewijs van succes: grotere impact door gedeelde kracht

De resultaten spreken voor zich. Het Collaborative heeft gezamenlijk aanzienlijke fondsen weten te verwerven bij grote donoren zoals de Oak Foundation, Hans Wilsdorf Foundation en Quadrature Climate Foundation – partners die individuele organisaties waarschijnlijk niet hadden bereikt. Daarnaast organiseerde het samenwerkingsverband gezamenlijke denk- en fondsenwervingsbijeenkomsten op mondiale evenementen zoals het World Economic Forum, de VN-klimaattop en COP.

Deze aanpak toont aan dat vertrouwen en transparantie niet alleen theoretische idealen zijn, maar concrete stappen naar een effectievere klimaataanpak. Door samen te werken, kunnen organisaties niet alleen hun eigen impact vergroten, maar ook een systeem creëren dat sneller en duurzamer reageert op de urgentie van de klimaatcrisis.

"De klimaatcrisis respecteert geen organisatorische grenzen. Als we deze crisis willen aanpakken, moeten we stoppen met handelen alsof dat wel zo is."