Asya Ormanları Gibon Kaçakçılığıyla Sessizleşiyor: Tehlike Büyüyor

Gibon Kaçakçılığı Rekor Seviyede

Save the Gibbons Alliance adlı koruma grubu, son bir yıldır Asya'daki gibon kaçakçılığına dair endişe verici veriler topluyor. Grup, her ay en az bir kaçakçılık olayı kaydediyor ve bu olayların çoğu Malezya, Tayland ve Hindistan'daki havaalanlarında gerçekleşiyor.

Dr. Susan Cheyne, Oxford Brookes Üniversitesi'nde primat koruma alanında kıdemli öğretim görevlisi ve Save the Gibbons Alliance üyesi olarak, "Bu olayların arkasında büyük bir organizasyon ve karmaşıklık gerekiyor" diyor. Bazı aylarda üç ila dört olayın yaşandığı da bildiriliyor. Bu olaylar genellikle Kuala Lumpur Uluslararası Havalimanı'ndan kalkan veya Bangkok'taki Suvarnabhumi Havalimanı'na varan uçuşlarda, ya da Hindistan'daki çeşitli havaalanlarında meydana geliyor.

Son On Yılın En Yüksek Kaçakçılık Rakamları

TRAFFIC adlı uluslararası kuruluşun verilerine göre, 2025 yılında yalnızca Asya'nın güney ve güneydoğusunda 93 gibon kaçakçılık nedeniyle ele geçirildi. Bu sayı, 2016-2024 yılları arasında ele geçirilen gibonların üçte birine denk geliyor. Kanitha Krishnasamy, TRAFFIC'in Güneydoğu Asya Direktörü, "Bu, son on yılda gördüğümüz en yüksek sayı" diyor.

Kaçakçılık olayları sadece uluslararası sınır geçişleriyle sınırlı değil; evcil hayvan olarak tutulan gibonlar da bu sayıya dahil. Endonezya, son on yılda en fazla kaçakçılık olayının yaşandığı ülke olarak öne çıkıyor. Bunun nedenleri arasında yerel ticaretin yoğunluğu ve yetkililerin artan denetimleri yer alıyor. Son dönemlerde ise Hindistan ve Malezya, uluslararası gibon kaçakçılığının merkez üssü haline geldi.

TRAFFIC verilerine göre, son on yılda 33 gibon kaçakçılığı olayı kaydedildi ve bu olayların çoğu birden fazla hayvanı içeriyordu. Hindistan, 26 olayda hedef ülke veya transit geçiş noktası olarak öne çıkarken, Malezya ise 20 olayda Endonezya ve diğer Güneydoğu Asya ülkelerinden kaçırılan gibonların kaynak veya transit noktası oldu.

Gibonların Ekosisteme Katkısı

Gibonlar, Asya'nın 11 ülkesinde, kuzeydoğu Hindistan'dan Endonezya'nın batı adalarına kadar geniş bir coğrafyada yaşıyor. Bu küçük, çevik primatlar, ormanlarda yankılanan "şarkıları" ile tanınıyor. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından beş türü "kritik tehlike altında" olarak sınıflandırılıyor.

Gibonlar, orman ekosistemlerinde tohum yayılmasında kritik bir rol oynuyor. Kaçakçılık nedeniyle sayıları hızla azalan bu türlerin korunması, sadece hayvan refahı açısından değil, aynı zamanda orman sağlığı ve biyolojik çeşitlilik için de hayati önem taşıyor.

"Geçmişte Hindistan'dan Güneydoğu Asya pazarlarına birçok türün kaçakçılığı yapılırken, şimdi tam tersi bir durumla karşı karşıyayız. Gibonlar ve diğer memeliler, Güneydoğu Asya'dan Hindistan pazarına yönlendiriliyor."

— Kanitha Krishnasamy, TRAFFIC Güneydoğu Asya Direktörü

Koruma Çabaları ve Gelecek

Uzmanlar, artan kaçakçılık olaylarına karşı daha sıkı denetimler ve uluslararası işbirliğinin şart olduğunu vurguluyor. Yerel toplulukların bilinçlendirilmesi ve yasa dışı ticaretin durdurulması için acil adımlar atılması gerekiyor. Aksi takdirde, bu ikonik türlerin nesli daha da tehlikeye girebilir.