İran, ABD ambargosuna rağmen petrol üretimini sürdürebilir mi?

İran’ın ABD ambargosuna rağmen petrol üretimini sürdürmekte daha fazla seçeneğe sahip olduğu belirtiliyor. Analistlere göre, en azından şimdilik, ülkenin petrol ihracatının durması engellenebilir.

Petrol, İran ekonomisinin bel kemiği konumunda. ABD Başkanı Trump, İran’ın petrol ihracatını engelleyerek üretimin durmasını ve ülkeyi taviz vermeye zorlamayı hedefliyor. Ancak İran’ın geniş depolama kapasitesi ve ambargoyu aşan bazı tankerleri kullanabilme yeteneği, bu baskıya kısa süreliğine direnebileceğini gösteriyor.

İran’ın petrol altyapısının durumu, rejimin stratejisini etkileyebilir. İran Körfezi’ndeki gerilimler, ABD için siyasi baskı yaratırken, ülkenin petrol üretimini sürdürmekteki esnekliği de dikkat çekiyor.

Uzmanların Değerlendirmeleri

Antoine Halff, iklim ve enerji veri analitiği firması Kayrros’un baş analisti, İran’ın petrol üretiminin yakın zamanda durma riski olmadığını belirtiyor. Halff, Columbia Üniversitesi enerji düşünce kuruluşu için hazırladığı blog yazısında, İran’ın Covid-19 krizinde stok oluşturma deneyimi, mevcut tesislerdeki boş alanlar ve son 10 yılda alternatif depolama ile ihracat tesislerine yapılan yatırımlara dikkat çekiyor.

Gregory Brew, Eurasia Group’un kıdemli analisti, ambargonun başladığı Nisan ortasında yapılan tahminlere meydan okuyor. O dönemde İran’ın sadece iki haftalık depolama kapasitesine sahip olduğu öne sürülmüştü. Brew’a göre, bu tahmin İran’ın bu süre zarfında petrol ihraç edemeyeceği varsayımına dayanıyordu. Ancak bu varsayım gerçekleşmedi.

İran’ın Alternatif Gelir Kaynakları

Brew, İran’ın petrol üretimini durdurmasının bile sahalarda ciddi basınç kaybına yol açmayacağını savunuyor. Ayrıca, İslami Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) kara ve küçük tankerlerle petrol kaçakçılığı gibi diğer gelir kaynaklarına sahip olduğunu belirtiyor.

"Eğer ABD ambargosu tamamen başarılı olsa bile — ki şu anda öyle değil — IRGC, alternatif gelir kaynaklarıyla askerlerini finanse edebilir ve İran’daki konumunu koruyabilir."

Rohit Rathod, emtia takip ve analitik firması Vortexa’nın kıdemli analisti, İran’ın Nisan ayında 20 adet Çok Büyük Ham Petrol Tankeri’ne (VLCC) erişimi olduğunu aktarıyor. Bu gemiler, İran tarafından yüzen depolama olarak kullanılabilir ve İran’ın petrol üretimini yaklaşık iki ay boyunca sürdürmesine olanak tanır.

Vortexa’nın verilerine göre, İran’ın Nisan ayında karadaki depolama kapasitesi de yaklaşık üç haftalık üretime denk geliyordu.

Karşıt Görüşler ve Piyasadaki Etkiler

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın petrol üretiminde kısıtlamalara başlandığını ve ambargonun yaptırımlarla birlikte 'iki darbe' etkisi yarattığını iddia ediyor.

Miad Maleki, eski bir Hazine yaptırımlar uzmanı ve şahin çizgideki Demokrasi Savunma Vakfı (FDD) üyesi, İran’ın depolama stratejisini 'günler ölçüsünde geciktirme taktikleri' olarak nitelendiriyor.

Körfez ülkeleri de İran Körfezi’ndeki tıkanıklık nedeniyle ihracat yollarının kapanmasıyla üretimlerini azaltmak zorunda kaldı. Üretimin yeniden başlatılması ve kuyuların uzun vadeli hasar görmemesi zorlu bir süreç. Bu durum, Körfez’in yeniden normalleşmesinin bile piyasaları rahatlatmayacağı anlamına geliyor. ABD Başkanı Trump, İran’ın boru hatlarının patlama riski altında olduğunu da öne sürdü.