Iran speelt slim met olieopslag om Amerikaanse blokkade te ontwijken

Iran heeft meer mogelijkheden dan gedacht om de Amerikaanse blokkade van zijn olie-export te omzeilen en zijn productie voorlopig op peil te houden. Dat blijkt uit analyses van experts. Voor een land waar olie de economische ruggengraat vormt, is dit een cruciale overlevingsstrategie.

De Amerikaanse president Donald Trump hoopt met de blokkade de Iraanse olie-export stil te leggen, wat op termijn de productie zou moeten stoppen en druk zou uitoefenen op het regime in Teheran. Maar Iran beschikt over extra opslagcapaciteit en zou via alternatieve routes, zoals kleine tankers, olie kunnen exporteren. Daardoor kan het land de druk van de blokkade nog geruime tijd weerstaan.

De toestand van de Iraanse olie-infrastructuur speelt een sleutelrol in de strategie van het regime. De impasse rond de Straat van Hormuz zorgt inmiddels voor politieke pijnpunten voor Trump, die zijn aanpak tegen Iran moet heroverwegen.

Experts: Iran kan productie nog weken volhouden

Antoine Halff, hoofdanalist bij het energie- en klimaatdata-analysebureau Kayrros, stelt dat Iran niet direct gevaar loopt op een grote stopzetting van de olieproductie. In een aankomend blogbericht voor het energie-denktank van Columbia University wijst hij op verschillende factoren die Iran in staat stellen de blokkade te trotseren:

• Ervaring met het opbouwen van olievoorraden tijdens de coronacrisis;
• Beschikbare opslagruimte op andere locaties;
• Uitbreiding van alternatieve opslag- en exportfaciliteiten in de afgelopen tien jaar.

Gregory Brew, analist bij de Eurasia Group, daagt de schattingen uit de eerste week van april uit, toen de blokkade werd ingesteld. Toen werd aangenomen dat Iran slechts twee weken aan opslagcapaciteit had. Die aanname bleek onjuist, omdat Iran ondanks de blokkade toch olie wist te exporteren.

Brew benadrukt dat Iran in staat is om de productie te stoppen zonder dat dit leidt tot catastrofale drukverlies in de olievelden. Daarnaast heeft de machtige Revolutionaire Garde (IRGC) andere inkomstenbronnen, zoals smokkel van olie over land en via kleine tankers.

«Zelfs als de Amerikaanse blokkade volledig succesvol zou zijn – en dat is nu niet het geval – kan de IRGC terugvallen op deze alternatieve inkomsten om haar troepen te betalen en haar machtspositie in Iran veilig te stellen.»

— Gregory Brew, analist Eurasia Group

Floating storage houdt productie nog twee maanden aan

Volgens Rohit Rathod, senior analist bij Vortexa, een bedrijf dat zich richt op het volgen van grondstoffenstromen, had Iran op 20 april toegang tot 20 Very Large Crude Carriers (VLCC’s). Deze schepen, elk goed voor zo’n 2 miljoen vaten olie, kunnen eenvoudig worden omgebouwd tot drijvende opslagfaciliteiten. Iran kan hiermee nog ongeveer twee maanden olie produceren, voordat het gedwongen wordt de productie te verminderen.

Vortexa schat dat Iran op 20 april ook nog eens drie weken aan opslagcapaciteit op land had.

Tegenstrijdige geluiden over de impact van de blokkade

Tegelijkertijd claimt de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, dat de Iraanse olieproductie al is teruggelopen. Hij noemt de combinatie van de blokkade en de sancties een «één-twee-punch» voor Iran.

Miad Maleki, voormalig sanctie-expert bij het Amerikaanse ministerie van Financiën en nu werkzaam bij de hawkish Foundation for Defense of Democracies, stelt op X (voorheen Twitter) dat de opslagstrategie van Iran slechts een «vertragingstactiek» is, gemeten in dagen in plaats van weken.

De blokkade van de Straat van Hormuz heeft inmiddels ook gevolgen voor andere Golfstaten, die hun exportroutes missen en daardoor hun productie moeten verminderen. Het herstellen van de productie zonder langdurige schade aan de olievelden is een complexe opgave. Dit maakt dat de oliemarkten zelfs na het openen van de straat nog lang niet normaal zullen functioneren. Trump waarschuwde zelfs dat de Iraanse pijpleidingen op ontploffingsgevaar staan.

Experts houden de situatie nauwlettend in de gaten. De komende weken zullen duidelijk maken hoe effectief de Amerikaanse strategie is en hoe Iran reageert op de toenemende druk.