Trump'ın Hormuz Ablukası: ABD'ye Çifte Bela

ABD’nin İran’a Yönelik Deniz Ablukası ve Çıkmazı

ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası, hem başarılı olursa hem de başarısız olursa Washington için ciddi sonuçlar doğuracak bir Catch-22 durumuna yol açıyor. Brown Üniversitesi Watson Enstitüsü Kamu ve Uluslararası İlişkiler Direktörü ve Siyaset Bilimi Profesörü Jeff Colgan, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:

"Eğer ablukadan sonuç alınırsa, bu ABD için iyi olmayacak. Eğer sonuç alınamazsa, yine ABD için iyi olmayacak."

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukası, esasen İran’ın Hormuz Boğazı’nın kapanmasından elde ettiği kazançları durdurmayı hedefliyordu. Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başlatmasının ardından İran, boğazdan yalnızca kendi gemileri ve müttefiklerine ait gemilerin geçişine izin veriyordu. Ayrıca bazı gemilerden geçiş ücreti de tahsil edildiği bildirildi. Hormuz Boğazı, küresel petrol ve doğalgaz ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçiş noktası konumundaydı ve bu petrolün büyük kısmı Çin, Hindistan ve Japonya gibi Asya ülkelerine ulaşıyordu.

ABD Ablukası ve Küresel Enerji Piyasalarındaki Etkiler

ABD’nin geçen hafta başlattığı ablukaya rağmen, Colgan’ın da vurguladığı gibi, ablukanın etkinliği arttıkça küresel enerji piyasalarında dalgalanmalar yaşanacak ve bu durum ABD vatandaşları arasında da hoşnutsuzluk yaratacak. ABD’nin ablukayı başlatmasının ardından petrol fiyatlarında artış gözlendi. ABD-İran arasında bu ayın başlarında sağlanan ateşkesin ardından bile boğazdan geçişler büyük ölçüde durmuş durumda.

Son gelişmeler şöyle:

• İran’ın, cumartesi günü iki Hint bandıralı gemiye ateş açtığı bildirildi.
• Pazar günü Trump, ablukayı delmeye çalışan İran’a ait bir kargo gemisinin ABD Deniz Piyadeleri tarafından ele geçirildiğini açıkladı.
• Cuma günü Trump, İran’ın ablukayı kaldırması için bir anlaşmaya varılana kadar deniz ablukasının tamamen devam edeceğini duyurdu.
• İran ise ABD’nin ablukasını ateşkes anlaşmasına aykırı bulduğunu ve boğazı yalnızca ABD ablukayı kaldırdığı takdirde açacağını açıkladı.

Barış Görüşmelerinde İlerleme Yok

Tüm bu gelişmeler ışığında, İran ve ABD arasında kalıcı bir barış anlaşmasına varılması için yakın zamanda önemli bir ilerleme beklenmiyor. Hormuz Boğazı’ndaki çatışmaların çoğu, denizde yaşanan ve doğrulanması güç olaylara dayanıyor. Gemilerin takibi zorlaşırken, askeri açıklamaların doğruluğunu teyit etmek neredeyse imkansız hale geliyor. Colgan, bunun savaşın olağan 'sis perdesi'nden daha fazlası olduğunu ve Trump yönetiminin gerçeğe olan ilgisizliğinin durumu daha da karmaşık hale getirdiğini belirtiyor.

Enerji piyasaları, gemi geçişleri ve ateşkesin diğer göstergeleri büyük dalgalanmalar yaşıyor. Colgan’a göre, bu durumun güvenilir bir şekilde takip edilmesi oldukça zor. Ancak ABD tüketicileri için en net ölçüm, benzin pompaları olmaya devam ediyor.

ABD Tüketicileri Yüksek Maliyetlerle Karşı Karşıya

Brown Üniversitesi İklim Çözümleri Laboratuvarı’nın verilerine göre, Şubat ayındaki savaşın başlamasından bu yana ABD’de benzin ve dizel yakıtlara yapılan harcama 23,4 milyar dolar artış gösterdi. Bu da her ABD hanesine ortalama 178,43 dolar ek maliyet olarak yansıyor.