ABŞ İran gəmisini Fars körfəzində ələ keçirdi: Sülh danışıqları təhlükədədir

ABŞ İran gəmisini ələ keçirdi

ABŞ İran bayraqlı "Touska" adlı yük gəmisini Fars körfəzindəki blokadasından yayınmaq cəhdi ilə ələ keçirdi. İranın birgə hərbi komandanlığı bu hərəkəti dəniz quldurluğu və müvəqqəti atəşkəsə ziddiyyət olaraq qiymətləndirdi.

Hadisənin təfərrüatları

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus raket daşıyıcı gəmi İran gəmisi ilə altı saatlıq müddətdə təkrar-təkrar dayanma əmri verdi. Daha sonra gəmiyə zərbə endirərək hərəkətsizləşdirdi. ABŞ dəniz piyadaları gəmiyə nəzarəti ələ aldı və yükün yoxlanması prosesini başlatdı.

Gəmiyə zərbənin vurulduğu yer mühərrik hissəsi olaraq bildirildi. Hadisədə insan itkisinin olub-olmadığı məlum deyil. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı isə bu məsələdə açıqlama verməkdən imtina etdi.

İranın reaksiyası

İran dövlət mediası ABŞ-nin bu hərəkətini diplomatiyanın pozulması və xəyanət olaraq qiymətləndirdi. İran prezidenti Məsud Pəzeşkian Pakistan baş naziri ilə keçirdiyi telefon danışığında ABŞ-nin əvvəlki təcrübələrini təkrarlayacağından şübhələndiyini bildirdi.

İran Xarici İşlər Naziri Abbas Araqçi də Pakistan tərəfinə bildirdi ki, ABŞ-nin son davranışları diplomatiyaya ciddi yanaşmadığını göstərir.

Sülh danışıqlarının gələcəyi

ABŞ prezidenti Donald Tramp əvvəllər İranla yeni danışıqların başlayacağını və nümayəndə heyətinin Pakistanın paytaxtı İslamabada yollanacağını bildirmişdi. Lakin İran tərəfi bu danışıqların baş tutmayacağını göstərən məlumatlar yayımladı.

İran parlament sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf danışıqlar sahəsində geri çəkilməyəcəyini bildirsə də, tərəflər arasında böyük fikir ayrılığı olduğunu qeyd etdi.

Daha əvvəlki danışıqlar

• İyun ayında keçirilən danışıqlar İsrail və ABŞ hücumları səbəbindən yarımçıq qaldı;
• Bu ilin əvvəlindəki danışıqlar da eyni səbəbdən ləğv edildi;
• ABŞ tərəfdən vitse-prezident JD Vance, Stiv Vitkof və Cared Kuşnerdən ibarət heyətin Pakistan səfərinin planlaşdırıldığı bildirilmişdi.

Enerji bazarına təsiri

Hadisənin ardınca neft qiymətlərində yenidən artım qeydə alındı. Qlobal enerji böhranının dərinləşməsi təhlükəsi yaranıb. Hadisənin regiondakı gərginliyi daha da artıracağı gözlənilir.

"ABŞ-nin bu hərəkəti beynəlxalq hüquq normalarına ziddir və regionda sabitliyi təhlükəyə atır." — İran dövlət mediası