ABŞ və İran arasında yeni müharibə mərhələsi: Sülh müqaviləsi yoxsa müharibənin qayıdışı?

ABŞ və İran arasında gərginlikdə yeni mərhələ

ABŞ və İran arasında davam edən gərginlikdə yeni bir mərhələ yaşanır. Bir tərəfdən ABŞ prezidenti Donald Trump İranın bütün şərtləri qəbul etdiyini və danışıqların yaxşı getdiyini bildirərkən, digər tərəfdən İran Hörmüz boğazını yenidən bağladığını elan etdi və gəmiyə atəş açıb. Bu vəziyyət tərəflərin qarşılaşdığı münaqişənin yeni formasını göstərir.

ABŞ tərəfinin mövqeyi

ABŞ prezidenti Donald Trump son günlərdə İranın bütün ABŞ şərtlərini qəbul etdiyini və danışıqların yaxşı getdiyini bildirdi. ABŞ vitse-prezidenti JD Vance isə bu həftə Pakistanı ziyarət edərək danışıqları davam etdirəcək. Lakin İran tərəfinin Vance ilə görüşə gəlməsi hələ aydın deyil.

İran tərəfinin mövqeyi

İran isə Hörmüz boğazını yenidən bağladığını elan etdi və boğazdan keçən gəmilərə atəş açıb. ABŞ isə İran limanlarına qarşı qismən blokada həyata keçirərək, bazar günü İran gəmisini ələ keçirib. Bu vəziyyət tərəflərin qarşıdurmasının davam etdiyini göstərir.

Münaqişənin yeni formasının səbəbləri

Bu yeni mərhələdə tərəflərin qarşıdurmasının əsas səbəbləri arasında İranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazının nəzarəti yer alır. ABŞ əvvəllər İranın nüvə proqramından imtina etməsini tələb edərkən, indi isə əsas diqqət Hörmüz boğazının nəzarəti və İranın nüvə proqramının gələcək statusuna yönəlmişdir.

Münaqişənin nəticələri

Hörmüz boğazının bağlanması və regionda müharibə təhlükəsinin davam etməsi tərəflər üçün böyük iqtisadi və siyasi itkilərə səbəb olur. Bu vəziyyət tərəflərin hər hansı birinin digərindən daha çox zərər çəkdiyi bir rəqabətə çevrilib. Bu rəqabətdə müharibənin dayandırılması məsələsi əsasən İranın qərarına əsaslanır.

Münaqişənin gələcəyi

Münaqişənin gələcəyi ilə bağlı müxtəlif senarilər mövcuddur. Birincisi, tərəflər arasında sülh müqaviləsi imzalanmasıdır. İkincisi, müharibənin yenidən başlamasıdır. Üçüncüsü isə mövcud status-kvonun davam etməsidir. Hal-hazırda tərəflər üçün ən yaxşı variant status-kvonun davam etməsi hesab olunur, lakin bu vəziyyətin davam etməsi regionda iqtisadi və siyasi problemlərin artmasına səbəb olur.

"Bu yeni mərhələdə tərəflərin qarşıdurması artıq nüvə proqramından çox, Hörmüz boğazının nəzarəti və regionda təsir dairəsinin genişlənməsi ilə bağlıdır."

Münaqişənin iqtisadi nəticələri

Hörmüz boğazının bağlanması regionda neft və qaz ixracatının dayanmasına səbəb olur. Bu isə dünya bazarlarında enerji qiymətlərinin artmasına və iqtisadi böhrana səbəb olur. Tərəflər arasında davam edən gərginlik isə regionda sabitliyin pozulmasına və iqtisadi inkişafın ləngiməsinə səbəb olur.

Nəticə

ABŞ və İran arasında davam edən gərginlikdə yeni mərhələ regionda sabitliyin pozulmasına və iqtisadi problemlərin artmasına səbəb olur. Tərəflərin qarşıdurması artıq nüvə proqramından çox, Hörmüz boğazının nəzarəti və regionda təsir dairəsinin genişlənməsi ilə bağlıdır. Bu vəziyyət tərəflərin hər hansı birinin digərindən daha çox zərər çəkdiyi bir rəqabətə çevrilib. Müharibənin dayandırılması məsələsi isə əsasən İranın qərarına əsaslanır.