Anthropicdən 1.5 milyard dollarlıq məhkəmə ödənişi: müəlliflərin haqqını almaq mübarizəsi

Geçən ilin sonlarında Anthropic şirkəti müəlliflərin əsərlərini icazəsiz olaraq süni intellekt modellərinin təlimində istifadə etdiyi üçün böyük məhkəmə ödənişi ilə razılaşdı. Bu, ilk dəfə idi ki, belə bir məsələ məhkəmədə həll olunurdu. Maureen Johnson kimi tanınmış müəlliflər də daxil olmaqla, yarım milyondan çox müəllif bu ödənişdən pay almaq hüququna malikdir. Lakin ödəniş mexanizmi o qədər qeyri-səlis qurulub ki, müəlliflər haqqlarını almaq üçün çoxsaylı maneələrlə qarşılaşırlar.

Məhkəmə ödənişi nə qədərdir?

Məhkəmənin qərarına əsasən, Anthropic müəlliflərin əsərlərini icazəsiz istifadə etdiyi üçün ümumi 1.5 milyard dollarlıq ödəniş təklif edir. Lakin bu məbləğ hər bir müəllif üçün çox kiçik bir hissəyə bərabərdir. Hətta müəlliflər bu məbləği nəşriyyatları ilə bölüşməli olduqları üçün həqiqi gəlir daha da azalır. Məsələn, Johnson hər bir kitabı üçün təxminən 3 min dollar almaq hüququna malikdir, lakin bu məbləğ nəşriyyatı ilə bölüşülməlidir.

Müəlliflərin qarşılaşdığı problemlər

Maureen Johnson, 28 kitabın müəllifi olan tanınmış yazıçı, ödəniş mexanizminin qeyri-səlisliyini təsvir edir. O, əsərləri üçün haqqını almaq üçün veb-səhifədə çoxsaylı maneələrlə qarşılaşmışdır. Johnson, veb-səhifədəki formaları doldurmaq üçün hər dəfə 90 dəqiqə vaxt sərf etmişdir. Lakin onun müraciətlərinin heç biri qeydə alınmamışdır. Bir neçə dəfə müxtəlif səviyyəli menecerlərlə əlaqə saxlasa da, heç bir nəticə əldə etməmişdir.

"Bu sistem necə də az işləyir. Heç nə yaddaşda qalmır, heç nə qeydə alınmır. Hər dəfə yenidən formaları doldurmaq məcburiyyətində qalırsan."

Nəhayət, Johnson bir işçiyə qoşula bilmiş və o, onun əvvəlki müraciətini tapmışdır. Lakin sistemin qeyri-səlisliyi hələ də qalmaqdadır. Johnson bildirir ki, sistem çox qeyri-sabitdir və düzgün işləmir. İşçi isə sadəcə olaraq "Kodlaşdırma çətindir" deyərək gülüşlə cavab vermişdir.

Digər müəlliflərin də eyni problemləri var

Johnson tək deyil. Bir çox müəlliflər də eyni problemlərlə qarşılaşırlar. Sistemdəki qeyri-səlisliklər səbəbindən müəlliflər haqqlarını almaq üçün çox vaxt və səylər sərf etmək məcburiyyətində qalırlar. Bu isə məhkəmənin əsas məqsədinə — müəlliflərlə böyük şirkətlər arasında bərabər şərait yaratmaq məqsədinə ziddir.

Gələcəkdə nə gözlənilir?

Məhkəmənin 14 may tarixində keçiriləcək ədalətlilik dinləməsində bu məsələ yenidən müzakirə olunacaq. Lakin hal-hazırda müəlliflərin haqqını vaxtında və düzgün şəkildə alması üçün sistemdə ciddi dəyişikliklərə ehtiyac var. Əks halda, məhkəmənin qərarı praktik olaraq həyata keçirilməyəcək.

Digər oxşar məhkəmələr

Meta və OpenAI şirkətlərinə qarşı da müəlliflərin əsərlərinin icazəsiz istifadəsinə görə məhkəmələr davam edir. Bu məhkəmələrin nəticəsi də müəlliflərin haqqını almaq hüququna böyük təsir göstərəcək.