Astronomlar tərəfindən kəşf edilən nəhəng Vela Superklasteri: Gizli qalmış kosmik struktur

Vela Superklasteri: Gizli qalmış nəhəng struktur

2016-cı ildə alimlər Vela bürcündə möhtəşəm bir qalaktikalar superklasteri kəşf etdilər ki, bu da uzun müddət gözümüzün qabağında gizlənirdi. Dünyadan təxminən 800 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşən bu struktur, ən azı 20 qalaktikalar qrupundan ibarətdir və hər birində yüz minlərlə qalaktika olduğu ehtimal edilir.

“Qaçınma zonası”: Gizli qalmış kainatın pərdə arxası

Bu möhtəşəm Vela Superklasteri, “Qaçınma zonası” adlanan bölgədə yerləşir. Bu zona, bizim öz qalaktikamız olan Süd Yolunun sıx toz, qaz və ulduz buludları ilə örtülmüşdür. Bu səbəbdən astronomlar bu bölgəyə baxmaqda böyük çətinlik çəkirlər. Süd Yolunun diski, qalaktik səthə yaxınlaşdıqca daha da qalınlaşan ulduz və toz təbəqəsi ilə örtülüdür ki, bu da kosmik strukturları müşahidə etməyi demək olar ki, qeyri-mümkün edir.

On illik tədqiqatın nəticələri

On il əvvəl kəşf edilən Vela Superklasteri haqqında beynəlxalq tədqiqatçı qrupu yeni tədqiqat nəticələrini açıqladı. Müxtəlif mənbələrdən alınan məlumatlara əsasən, superklasterin ölçüsü təxminən 300 milyon işıq ili təşkil edir ki, bu da Süd Yolundan 3000 dəfə böyükdür. Tədqiqat nəticələri hələ rəsmi şəkildə dərc edilməyib, lakin alimlər bu strukturun kainatın ən böyük sistemlərindən biri olduğunu və onun kainatın yaşını müəyyənləşdirməyə kömək edəcəyini bildirirlər.

Tədqiqatçılar, Vela Superklasterinin kənarındakı qalaktikaların hərəkətlərini tədqiq edərək onun həcmini müəyyənləşdirdilər. Bu məqsədlə Cənubi Afrika ərazisində yerləşən iki müasir teleskopdan istifadə edildi: Cənubi Afrika Böyük Teleskopu (SALT) və MeerKAT radio teleskopu. MeerKAT, Süd Yolunun sıx toz buludlarından keçən hidrogen qazını təyin edərək, gizli qalmış kosmik strukturları aşkar etməkdə effektiv rol oynayır.

“Milyardlarla ulduzdan ibarət qalaktik diskin sıxlığı o qədər yüksəkdir ki, bu bölgəyə baxmaq çox çətindir. Həmçinin, ulduzlarla yanaşı, çoxsaylı toz hissəcikləri də mövcuddur və qalaktik səthə yaxınlaşdıqca bu toz təbəqəsi daha da qalınlaşır.”

Kütlə və ölçü baxımından rekord

Vela Superklasteri, yerli kainatda məlum olan ən böyük və ən kütləli superklasterlərdən biri ilə müqayisə edilə bilən, böyük miqyaslı bir struktur hesab olunur. Tədqiqat nəticələrinə görə, onun kütləsi 30 kvadrilion Günəşin kütləsinə bərabərdir. Ölçü baxımından isə o, Süd Yolunu da özündə birləşdirən Laniākea superklasteri ilə digər nəhəng strukturlar, məsələn, Herkules-Korona Borealis Böyük Divarı arasında yerləşir.

Gələcək tədqiqatlar üçün yeni imkanlar

Astronomlar bildirirlər ki, daha güclü radio teleskopların istifadəsi ilə Vela Superklasterinin daha detallı xəritəsini yaratmaq mümkün olacaq. Bu isə kainatın strukturunu və inkişafını daha dəqiq şəkildə modelledə bilməyə imkan verəcək.

Beləliklə, Vela Superklasterinin kəşfi, bizim qalaktikamızın arxasında gizlənən möhtəşəm strukturlar haqqında yeni məlumatlar verir və kainatın ən böyük sirrlərindən birini açmağa kömək edir.