Dərin suya dalan robotlar Antarktidanın yox olan dəniz buzlarının sirrini açır

Antarktida dəniz buzlarının qəfil azalması

Antarktida ətrafındakı dəniz buzları 1970-ci illərdən 2016-cı ilə qədər tədricən artmış, lakin son on ildə qəfil azalmağa başladı. Bu dəyişikliklər iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirilsə də, alimlər səbəbi tam olaraq müəyyənləşdirə bilmirdi. Son tədqiqatlar göstərir ki, dərin suya dalan robotlar bu sirrin açılmasına kömək etdi.

Robotlar və Argo sisteminin rolu

Stanford Universitetinin qütb okeanoqrafı və yeni tədqiqatın baş müəllifi Earle Wilson bildirir ki, okean dəniz buzunun illər üzrə dəyişməsində əsas rol oynayır. Tədqiqatda Argo adlanan robot şəbəkəsi istifadə olunub. Bu torpedo şəklində olan cihazlar dərinliyə enərək temperatur və duzluluq kimi göstəriciləri ölçür, sonra səthə çıxaraq məlumatları peyk vasitəsilə ötürür.

Duzluluq və istiliyin rolu

Normal şəraitdə okeanın səthi günəş tərəfindən qızır, dərinliklər isə soyuq qalır. Lakin Antarktida ətrafında əksinə olur: səth soyuq olur, dərinliklərdə isə isti sulardan qidalanan istilik qalır. Argo robotları bu fərqi dəqiq şəkildə qeyd edib.

2016-cı ilə qədər dəniz buzunun artması ilə səth sularının duzluluğu azalmış, dərinliklərdə isə duzluq qalmışdı. Bu fərq (duzluq artdıqca sıxlıq da artır) istiliyi dərinliklərdə həbs edib. Sonradan küləklərin güclənməsi və dəyişməsi səbəbindən səth suları Antarktidadan uzaqlaşdırıldı və dərinliklərdəki istilik səthə çıxdı.

«Mənim tədqiqatımın əsas nəticələrindən biri odur ki, okean dəniz buzunun illər üzrə dəyişməsində çox böyük rol oynayır.»

Earle Wilson, Stanford Universiteti

Küləklərin təsiri və iqlim dəyişikliyi

Küləklərin güclənməsi və dəyişməsi Antarktida dəniz buzlarının azalmasına səbəb oldu. Alimlər bu dəyişikliyin bir hissəsinin iqlim dəyişikliyindən qaynaqlandığını düşünürlər. İstilik qradiyentlərinin artması küləkləri gücləndirir və onların istiqamətini dəyişir.

Hələ də tədqiqatlar davam edir ki, bu dəyişikliklərin nə qədərinin təbii dəyişkənlikdən qaynaqlandığını müəyyənləşdirsinlər.

Tədqiqatın nəticələri

• Antarktida dəniz buzlarının azalmasının əsas səbəbi duzluluq, küləklər və okean axınlarıdır;
• Argo robotları bu dəyişiklikləri qeydə alaraq alimlərə məlumat vermişdir;
• Küləklərin dəyişməsi və iqlim dəyişikliyi bu prosesdə əsas rol oynayır;
• Tədqiqatlar hələ də davam edir və təbii dəyişkənliyin təsiri araşdırılır.