Tony Soprano problemi: Niyə ən güclü liderlər belə qəflətə düşür?

Tony Soprano zorakılıq, təzyiq və rüşvət vasitəsilə karyerasının zirvəsinə yüksəldi. Konkurentlərini məğlub edərək, möhkəm gəlir marjları əldə etdi, baxmayaraq ki, bu yol bəzən işçilərin itkisi ilə nəticələnirdi. Lakin hətta Soprano belə, liderlikdə başqa bir yolun olduğunu düşünməyə başladı. Onun psixiatrı Dr. Jennifer Melfi isə ona daha konstruktiv yanaşma tələb edirdi: komandanı daha yaxşı dinləmək, onların fikirlərini diqqətlə nəzərdən keçirmək və onlarla düşüncəli şəkildə əlaqə saxlamaq.

Soprano bir an dayandı, düşündü və nəticədə sadə bir sual verdi: “Onda insanları nə edəcəklərini necə təmin edəcəyəm?” Bu, Tony Soprano problemi idi. Və bu gün hər bir lider bu problemi hiss edir.

Liderlərin necə idarə etməsi lazımdır?

Biz həm düşüncəli menecerlər olmaq istəyirik, həm də komandamızı motivasiya etmək və effektiv şəkildə əməkdaşlıq qurmaq istəyirik. Lakin eyni zamanda insanların bizim istədiyimizi etməsini də tələb edirik. Müşterilərimizin məhsullarımızı almasını, tərəfdaşlarımızın vizyonumuza inanmasını və komandamızın planlarımızı həyata keçirməsini istəyirik. Yaxşı liderlər isə bu dairəni necə qapadacaqlarını bilir.

Müəyyən qərarlar qəbul etmək: liderliyin əsas vəzifəsi

Bir neçə il əvvəl, mənim ən yaxşı menecerlərimdən biri digər şirkətə keçmək üçün işdən ayrıldı. Bizim şirkətdə o, tək bir markadan məsul idi və hər hansı qərar haqqında mənimlə məsləhətləşə bilirdi. Lakin yeni rolunda o, bütün rəqəmsal fəaliyyətə rəhbərlik etməyə başladı. Bacarıqlı və təcrübəli olmasına baxmayaraq, özünü çətinliklərlə qarşılaşdırmışdı.

Bir gün o mənə zəng etdi və mənim necə qərarlarımda belə inamlı olduğumu soruşdu. Mən isə təəccübləndim, çünki mən hər dəfə qərar qəbul edəndə tam inamlı olmurdum. 800-dən çox işçisi olan təşkilatda hər bir qərar 799 nəfər üçün qeyri-müəyyənliklə nəticələnirdi. Mən asan qərarlar qəbul etmirdim, yalnız qeyri-müəyyən şəraitdə qərarlar qəbul edirdim. Məsuliyyət daşıyan mövqedə olmaq deməkdir ki, bütün faktları bilmədən qərar qəbul etmək lazımdır. Bu qərarlar dəyişən şəraitdə qəbul edilir və siz bilirsiniz ki, əgər siz səhv qərar qəbul etsəniz, məsuliyyət yalnız sizin üzərinizə düşür. Siz heç vaxt qərarınızdan tam əmin ola bilməzsiniz, yalnız bilirsiniz ki, qərarı qəbul etmək sizin məsuliyyətinizdir.

İşdə məhz bu cür liderlər uğur qazana bilir, baxmayaraq ki, onlar idarəetmə kitablarında yazılan yumşaq keyfiyyətlərdən məhrum ola bilərlər. Liderin əsas vəzifəsi qərar qəbul etmək, onların həyata keçirilməsini təmin etmək və nəticələrinə görə məsuliyyət daşımaktır. Mənim keçmiş tələbəm də məhz bununla mübarizə aparırdı. O, ağıllı, enerjili və bacarıqlı idi, lakin bu Rubikonu keçə bilmədi.

“Sadəcə mənə tabe olun”: Loyalitetin tələsi

“On the Grand Trunk Road” kitabının müəllifi, Pulitser mükafatı laureatı Steve Coll, mərkəzi Asiyada 20 il ərzində reportajlar hazırladı. Onun qeyd etdiyi əsas məqamlardan biri də odur ki, mütləqiyyətçi rejimlərin liderləri, məsələn, Hindistanda Rajiv Gandhi və Pakistanın keçmiş baş naziri Benazir Bhutto, öz rejimlərinə qarşı təhlükələri görməməzliyə vuran “izolyasiya mədəniyyəti” yaratmışdılar.

Hər bir liderin ətrafında loyal insanlara ehtiyacı var. Lakin bu loyalitet çox vaxt liderləri real təhlükələrdən kor edir. Onlar həqiqəti eşitmək istəmirlər, çünki bu onların hakimiyyətini zəiflətməkdən qorxur. Belə liderlər öz qərarlarını təsdiqləyən insanlarla əhatə olunmağa meyillidirlər və nəticədə həqiqətləri görməməzliyə vurarlar.

Bu, Tony Soprano problemi ilə əlaqəlidir: liderlər nəzarəti əlində saxlamaq istəyirlər, lakin eyni zamanda komandalarını da motivasiya etmək məcburiyyətində qalırlar. Bu tarazlığı qorumaq isə çox vaxt asan deyil.