Trampın İran Müharibəsi: Enerji Bazarında Yeni Qlobal Dəyişikliklərə Təsir

Hormuz boğazının bağlanması: Enerji böhranının yeni mərhələsi

Hormuz boğazı hələ də bağlı vəziyyətdədir. ABŞ prezidenti Donald Trampın son açıqlamalarına görə, boğazın açılması İranın təslim olması şərtinə bağlıdır. Bu vəziyyət isə uzun müddət davam edə bilər. Boğazın bağlanması davam etdikcə, dünya energetika bazarında sabitlik əldə etmək getdikcə çətinləşir.

Enerji təhlükəsizliyində tarixi təhdidlər

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) baş direktoru Fatih Birol keçən həftə bildirdi ki, dünya tarixində ən böyük energetika təhlükəsizliyi təhdidi ilə qarşı-qarşıyadır. Yüksələn aviasiya yanacağının qiyməti və qıtlığı Avropada kommersiya uçuşlarından tutmuş, qərbi ABŞ-də meşə yanğınları ilə mübarizəyə qədər müxtəlif sahələri təsirə məruz qoyur.

İqlim dəyişikliyinin təsirləri

Potensial super El-Ninyo fenomeni Asiyada isti dalğaların yaranmasına səbəb ola bilər. Bu isə kondisionerlərə olan tələbatı artıraraq, neft və qaz tələbini daha da yüksəldəcək. Eyni zamanda, bu hava şəraiti hidroenergetikanın fəaliyyətini pozaraq, su elektrik stansiyalarının fəaliyyətini məhdudlaşdıra bilər. Nəticədə, regionlar artıq nadir və bahalı olan neft və qaz ehtiyatlarına daha çox müraciət etmək məcburiyyətində qalacaq.

Qlobal qida böhranı təhlükəsi

Hormuz boğazından ixrac olunan qazdan alınan gübrələrin qıtlığı, iqlim dəyişikliyi səbəbindən artan qlobal qida böhranını daha da dərinləşdirəcək. ABŞ-nin İran müharibəsi isə yalnız energetika bazarını deyil, həm də qlobal iqtisadi sabitliyi təhlükə altına atır.

Trampın energetika strategiyası risk altında

ABŞ-də benzin qiymətləri 4.30 dollara qədər yüksəldi. Lakin Trampın İran müharibəsi ölkə iqtisadiyyatına daha ciddi zərər vura bilər. Müharibənin davam etməsi ilə bir çox ölkələr neft və qazın iqtisadiyyat üçün əsas mənbə olması fikrindən uzaqlaşır. Bu isə ABŞ-nin energetika siyasətini ciddi şəkildə dəyişdirməyə məcbur edir.

ABŞ-nin neft ixracatçısı rolunun sonu?

Tramp administrasiyasının xarici siyasəti əsasən neft və qaz ixracatının artırılması ilə əlaqələndirilir. Əgər ABŞ hələ də neft və qaz idxal edən ölkə olsaydı, Hormuz boğazının bağlanması onun üçün qəbahət hesab edilərdi. Lakin indi, ABŞ-nin neft və qaz ixracatçısı olması, digər ölkələri bu mənbələrə asılı hala gətirib. Bu isə artıq tərəddüdlə qarşılanır.

Dünya neftdən uzaqlaşır

Sonuncu həftədə Kolumbiyanın Santa Marta şəhərində keçirilən beynəlxalq sammitdə 60-dan çox ölkənin liderləri fosil yanacaqlardan uzaqlaşmaq strategiyasını müzakirə etdilər. Bu görüşün əsas səbəbi isə Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya və ABŞ kimi əsas neft istehsalçılarının BMT-dəki iqlim danışıqlarında bu məsələyə maneçilik yaratmasıdır.

"Dünya energetika təhlükəsizliyində ən böyük təhdidlə qarşı-qarşıyadır. Bu isə yalnız iqtisadi deyil, həm də ekoloji fəlakətlərə səbəb ola bilər." — Fatih Birol, IEA baş direktoru

Nəticə: Energetika inqilabına doğru

ABŞ-nin İran müharibəsi, Trampın energetika strategiyasını ciddi şəkildə zəiflədir. Dünyanın digər ölkələri isə artıq neft və qazdan asılılığı azaltmaq üçün yeni yol axtarışındadır. Bu proses isə qlobal energetika bazarında yeni bir inqilaba səbəb ola bilər.