Amerikaanse staatsschuld overschrijdt BBP: waarom de groei, niet het niveau, zorgwekkend is

Een symbolisch, maar zorgwekkend record

De Verenigde Staten hebben een historische mijlpaal bereikt: de nationale schuld is nu groter dan het bruto binnenlands product (bbp). Toch is niet het niveau van deze verhouding het grootste probleem, maar de snelle stijging ervan.

Waarom een schuld van 100% van het bbp niet per definitie slecht is

Een schuld die gelijkstaat aan de jaarlijkse economische productie is niet onhoudbaar op zich. Cruciaal zijn de reden van de schuldenopbouw, de vooruitzichten voor toekomstige leningen en de verwachte economische groei en rentekosten. Op al deze vlakken ziet de Amerikaanse begroting er somber uit – een zorg die in de politieke discussie vaak onderbelicht blijft.

De feiten op een rij

• Het Amerikaanse bbp bedroeg in het eerste kwartaal van 2024 jaarlijks $31.900 miljard.
• De staatsschuld bereikte op 31 maart 2024 een niveau van $31.400 miljard.
• De schuld-bbp-verhouding overschreed de 100% al eerder, tijdens de pandemie, maar zakte daarna weer.
• De Congressional Budget Office (CBO) voorspelt dat de verhouding in 2036 zal stijgen naar 120%.

De vergelijking met een gezin

Stel, een gezin heeft $100.000 schuld en een jaarinkomen van $100.000. Is dat problematisch? Dat hangt ervan af:

• Duurzame schuld: Als de schuld is opgebouwd door eenmalige uitgaven (bijv. een renovatie) en het inkomen groeit, is er geen reden tot zorg.
• Problematische schuld: Als de schuld wordt gebruikt voor dagelijkse uitgaven die hoger zijn dan het inkomen, de rente stijgt en het inkomen stagneert, is er sprake van een gevaarlijke situatie.

De Amerikaanse overheid lijkt meer op het tweede scenario. De CBO verwacht dat de federale uitgaven de komende jaren zullen uitkomen op ruim 23% van het bbp, terwijl de inkomsten slechts 17-18% bedragen. Dit tekort van ongeveer 6% van het bbp is hoger dan de verwachte economische groei, wat betekent dat de schuld-bbp-verhouding blijft stijgen.

Rentelasten exploderen

De rentekosten voor de Amerikaanse overheid zullen de komende jaren sterk toenemen. Volgens de CBO zullen deze kosten in 2031 uitkomen op meer dan $1.500 miljard, oftewel 4% van het bbp. Dit is gebaseerd op de aanname dat de rente op 10-jaars staatsobligaties rond de 4,4% blijft en dat beleggers bereid blijven om de groeiende schuld te financieren tegen deze voorwaarden.

Geen herhaling van na de Tweede Wereldoorlog

Na de Tweede Wereldoorlog daalde de schuld-bbp-verhouding snel doordat de oorlogsuitgaven stopten en de economie groeide dankzij een babyboom en een toestroom van werknemers. Tegenwoordig is de situatie radicaal anders:

• Het aandeel gepensioneerden in de bevolking stijgt snel.
• De arbeidsmarkt groeit nauwelijks door restrictief immigratiebeleid.
• De regering-Trump wil de militaire uitgaven verhogen.

Kan kunstmatige intelligentie de redding zijn?

Een mogelijke lichtpunt is een productiviteitsboost door kunstmatige intelligentie. Dit zou de economische groei kunnen stimuleren, waardoor de noemer in de schuld-bbp-verhouding groeit. Tegelijkertijd kan AI ook leiden tot hogere uitgaven voor de overheid, bijvoorbeeld door automatisering in de publieke sector. Dit zou de teller in de verhouding juist opdrijven.

"De Amerikaanse begroting is niet duurzaam op de lange termijn. De combinatie van hoge uitgaven, lage groei en stijgende rentelasten vormt een gevaarlijke cocktail."

Conclusie: een structureel probleem

De overschrijding van de 100%-grens is symbolisch, maar de snelle stijging van de schuld is een structureel probleem. Zonder ingrijpende hervormingen – zoals bezuinigingen, belastingverhogingen of een onverwachte economische groeispurt – dreigt de Amerikaanse overheid in een vicieuze cirkel van oplopende schulden en stijgende rentelasten terecht te komen.