De Pools-Oekraïense solidariteit bekoelt: van hulp naar haat

Een boksclub als toevluchtsoord

In een kleine, zwart uitgevoerde boksstudio in Warschau, met grote ramen die uitkijken over de besneeuwde binnenstad, staan vrouwen in tweetallen. Sommigen zijn begin twintig, anderen al ver in de vijftig. Sommigen zijn fit, anderen nog aan het opbouwen. Het zijn allemaal Oekraïense vluchtelingen die sinds de Russische invasie in februari 2022 onderdak hebben gevonden in de Poolse hoofdstad. De lucht hangt zwaar van de geur van nieuw rubber en zweet.

‘Kom op, dames, sla van rechts!’ roept Aleksandra Sidorenko, Europees lichtgewicht bokskampioene, die zich Sasha noemt. Marta Pazdej, een vijftigjarige vrouw met kort haar en een gespierd postuur, springt naar voren en stompt in de lucht. Haar partner deinst terug, vuisten beschermend voor haar kin. Sommigen struikelen, anderen beginnen te lachen. ‘Niet nadenken!’ schreeuwt Sasha. ‘Zodra je nadenkt, verlies je!’

Toen ze mij coachte, begreep ik wat ze bedoelde: hoe bewuster ik was, hoe rustiger ik me voelde. Dat is precies waarom boksen zo krachtig is, vertelde Sasha me. ‘Het is net als in het leven: als je stevig op je benen staat, kun je alles aan.’

Boksen als cultureel erfgoed en emotionele uitlaatklep

Boksen is een belangrijk onderdeel van de Oekraïense cultuur. Het land heeft een rijke bokstraditie met wereldkampioenen en trots op hun sportieve prestaties. In Warschau organiseert de NGO Ukraiński Dom, een gemeenschapscentrum voor Oekraïners in Polen, sinds maart 2025 bokstrainingen voor vluchtelingen.

De deelnemers vertellen hoe dol ze zijn op de sport, hoe ze Sasha’s energie en optimisme waarderen. Boksen helpt hen om emoties te kanaliseren en geeft hen een gevoel van kracht. Het is een morele oppepper die ze hard nodig hebben, aldus de vrouwen.

Van solidariteit naar verdeeldheid

Toen Rusland Oekraïne in 2022 binnenviel, stroomden Poolse burgers toe om de Oekraïense vluchtelingen te helpen. De steun was overweldigend: de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Polen noemde Polen zelfs een ‘humanitair supermacht’. Maar sinds 2022 is de houding ten opzichte van Oekraïense vluchtelingen, van wie de overgrote meerderheid vrouwen zijn, sterk verslechterd.

De steun voor het opvangen van vluchtelingen daalde van 94% in het voorjaar van 2022 naar slechts 48% in het najaar van 2025. Sociale media staan vol met beschuldigingen: Oekraïense vrouwen zouden Poolse mannen verleiden, banen inpikken en het zorgstelsel overbelasten. De presidentsverkiezingen van 2025 draaiden grotendeels om het Oekraïne-vraagstuk.

Wetgeving en haatzaaien

Na de verkiezingsoverwinning van de rechtse kandidaat Karol Nawrocki werden wetten aangenomen die de rechten van vluchtelingen beperkten. In september 2025 kondigde president Nawrocki aan dat hij geen nieuwe wetten zou ondertekenen die de speciale verblijfsrechten van Oekraïners verlengen. Deze rechten, zoals vereenvoudigde toegang tot de arbeidsmarkt en automatische wettelijke status, die sinds het begin van de oorlog golden, vervielen op 5 maart 2026.

Extreemrechtse politici gingen nog verder en beschuldigden Oekraïners ervan ‘AIDS, criminelen en prostituees’ Polen binnen te smokkelen. Tussen 2023 en 2025 nam het aantal haatmisdrijven tegen Oekraïners met 49% toe. Er zijn gevallen bekend van Poolse burgers die Oekraïense vlaggen en auto’s in brand staken. ‘Het was angstaanjagend,’ zegt Uliana Ilnitska, lid van de boksclub.

De oorlog gaat door

Ondanks meerdere vredesonderhandelingen duurt de oorlog in Oekraïne voort. Vier jaar na de invasie controleert Rusland nog steeds ongeveer 20% van het Oekraïense grondgebied. Drones en raketten blijven vallen op Oekraïense steden en doden burgers. De humanitaire crisis blijft acuut, terwijl de steun voor Oekraïense vluchtelingen in Polen afneemt.

‘Als je stevig op je benen staat, kun je alles aan.’ — Aleksandra Sidorenko (Sasha), Europees bokskampioene