JPX overweegt crypto-uitsluiting in TOPIX: waarom dit een slecht idee is

De Japan Exchange Group (JPX), via haar onderzoeksafdeling JPX Market Innovation & Research (JPXI), overweegt een nieuwe regel die bedrijven met crypto als hoofdactivum uitsluit van de TOPIX-index en andere periodiek herziene indices. Hoewel de intentie begrijpelijk is – hoe om te gaan met een nieuwe categorie van bedrijven – roept de voorgestelde maatregel serieuze vragen op.

De regel zou bedrijven als Metaplanet, Remixpoint en ANAP Holdings treffen. Deze bedrijven hebben legitieme, gereguleerde en goed geïntegreerde bedrijfsmodellen die aansluiten bij traditionele treasurypraktijken. Toch dreigt de nieuwe regel hen te diskwalificeren. Hieronder zeven redenen waarom JPXI deze voorstellen moet herzien voordat ze in februari 2026 definitief worden.

1. De regel meet niet wat TOPIX normaal meet

De TOPIX-index is ontworpen als een brede, neutrale en investeerbare benchmark voor de Japanse aandelenmarkt. De methodologie hiervoor bevat al objectieve criteria, zoals liquiditeitsscreening, vrije-float-aandelenkapitalisatie, doorloopbuffers en regels voor delistingen. Een extra screen op crypto-activa is een andere vorm van test.

Crypto-activa meten niet de liquiditeit, vrije float, transactiekosten, marktkapitalisatie of listingkwaliteit van een bedrijf. In plaats daarvan kijkt de regel naar de samenstelling van de balans. Dit is een fundamentele afwijking van de historische werkwijze van TOPIX, die juist bekendstaat om zijn objectiviteit. Waarom zou een bedrijf dat voldoet aan alle bestaande criteria worden uitgesloten op basis van één categorie activa?

2. ‘Hoofdactivum is crypto’ vereist een duidelijke definitie

De consultatie spreekt over bedrijven waarvan het hoofdactivum crypto-activa is, maar laat belangrijke vragen onbeantwoord:

• Gaat het om holdings van de moedermaatschappij of geconsolideerde holdings?
• Wordt blootstelling via dochterondernemingen, verbonden bedrijven of strategische aandelenpakketten meegenomen?
• Telt indirecte blootstelling via effecten, derivaten of economisch gelijkwaardige instrumenten?
• Is de beoordeling formeel (juridisch eigendom) of materieel (economische blootstelling)?

Deze vragen zijn cruciaal, omdat ze bepalen welke bedrijven onder de regel vallen. Een duidelijke definitie is essentieel voor de geloofwaardigheid van de indexmethodologie – en voor alle betrokken partijen: bedrijven, investeerders en JPXI zelf.

3. De regel is makkelijker te omzeilen dan toe te passen

Een praktische kwestie volgt uit de bovenstaande definities. Als directe Bitcoin-holdings van de moedermaatschappij worden afgestraft, maar equivalente blootstelling via andere structuren niet, wordt de regel gevoelig voor juridische vorm in plaats van economische inhoud.

Voorbeelden van deze asymmetrie:

• Een directe Bitcoin-positie zou de regel activeren.
• Een positie in de iShares Bitcoin Trust ETF (IBIT) waarschijnlijk niet.
• Een belang in een genoteerde Bitcoin-mijnbouwer waarschijnlijk niet.
• Een deelneming in een dochteronderneming met crypto-activiteiten waarschijnlijk niet.

De economische blootstelling blijft hetzelfde, maar de juridische structuur bepaalt of de regel van toepassing is. Dit ondermijnt de doeltreffendheid en consistentie van de maatregel.

4. TOPIX is geen fonds voor crypto-activa

De TOPIX-index is bedoeld als een brede aandelenbenchmark, niet als een fonds voor crypto-activa. Een crypto-screen zou de index in feite een nieuwe rol geven: het uitsluiten van bedrijven op basis van hun balanssamenstelling in plaats van hun marktprestaties.

Dit past niet bij de oorspronkelijke doelstelling van TOPIX. Het zou de index minder aantrekkelijk maken voor investeerders die juist op zoek zijn naar een neutrale, objectieve en liquide benchmark.

5. De regel kan leiden tot onbedoelde gevolgen

Een dergelijke maatregel kan onbedoelde gevolgen hebben voor de Japanse aandelenmarkt. Bedrijven die momenteel voldoen aan alle criteria voor TOPIX-inclusie, zouden plotseling worden uitgesloten op basis van hun crypto-blootstelling. Dit kan leiden tot:

• Minder liquiditeit in de index.
• Minder aantrekkelijkheid voor institutionele investeerders.
• Een afname van de diversiteit binnen de index.

Dit zou de algehele kwaliteit en representativiteit van TOPIX ondermijnen.

6. Er zijn betere manieren om crypto-risico’s te beheren

In plaats van bedrijven uit te sluiten op basis van hun crypto-blootstelling, zijn er andere manieren om risico’s te beheren. Bijvoorbeeld:

• Positielimieten: Beperk de maximale blootstelling aan crypto-activa binnen de index.
• Diversificatie: Zorg voor een goede spreiding van bedrijven met verschillende blootstellingsniveaus.
• Transparantie: Vereis dat bedrijven hun crypto-blootstelling duidelijk rapporteren, zodat investeerders zelf een afweging kunnen maken.

Deze benaderingen zijn flexibeler en minder ingrijpend dan een volledige uitsluiting.

7. De timing is ongelukkig

De consultatie vindt plaats in een periode waarin de Japanse aandelenmarkt al onder druk staat. Een extra regel die bedrijven uitsluit op basis van hun crypto-blootstelling, kan de onzekerheid verder vergroten. Dit is niet het moment om nieuwe, onduidelijke criteria in te voeren.

JPXI zou de invoering van deze regel moeten uitstellen tot er meer duidelijkheid is over de impact en tot er betere alternatieven zijn ontwikkeld.

Conclusie: De voorgestelde regel van JPXI om bedrijven met crypto als hoofdactivum uit te sluiten van de TOPIX-index is problematisch. Het introduceert subjectiviteit in een index die juist bekendstaat om zijn objectiviteit. Daarnaast is de definitie vaag, is de regel makkelijk te omzeilen en kan het onbedoelde gevolgen hebben voor de Japanse aandelenmarkt. Er zijn betere manieren om met crypto-risico’s om te gaan. JPXI zou deze voorstellen moeten herzien en een meer evenwichtige benadering moeten overwegen.