JPX’nin Dijital Varlık Dışlama Önerisine Neden Yeniden Bakması Gerekiyor?

JPX Market Innovation & Research (JPXI), dijital varlık şirketlerinin TOPIX ve diğer periyodik olarak gözden geçirilen endekslere yeni dahil edilmesini ertelemeyi öneren bir kural üzerinde çalışıyor. Öneri, ölçülü bir tonda sunulsa da, yeni bir varlık sınıfının nasıl ele alınacağına dair makul bir endişeyi yansıtıyor. Ancak önerilen kuralın kendisi ciddi soru işaretleri taşıyor.

Bu karar, Metaplanet, Remixpoint ve ANAP Holdings gibi tamamen meşru, düzenlenmiş ve uzun süredir devam eden şirketleri etkileyecek. Peki JPXI, bu öneriyi Şubat 2026’dan önce neden yeniden değerlendirmeli? İşte yedi önemli neden:

1. Kural, TOPIX’in Ölçtüğü Şeyi Ölçmüyor

TOPIX, Japon hisse senedi piyasasının geniş, nötr ve yatırılabilir bir referans endeksi olarak tasarlanmıştır. Metodolojisi, likidite kontrolleri, serbest dolaşımdaki hisse senedi ağırlıklandırması, devam bufferları ve borsa kalitesi olayları gibi objektif araçlar içerir. Ancak dijital varlık filtresi farklı bir testtir. Likidite, serbest dolaşım, piyasa değeri veya borsa kalitesini değil, şirketin bilançosundaki varlık kompozisyonunu ölçer.

Bu, TOPIX’in tarihsel olarak çalışma şeklinden ciddi bir sapmadır ve mevcut danışma belgesinde yeterli gerekçelendirme yapılmamıştır. Eğer bir şirket TOPIX’in normal katılım kriterlerini karşılıyorsa, tek bir varlık kategorisi nedeniyle dışlanması, metodolojinin objektifliği ilkesine zarar verir.

2. “Ana Varlık Dijital Varlıklardır” Tanımı Netleştirilmeli

Danışma belgesinde, “ana varlığın dijital varlıklar olduğu” şirketlere atıfta bulunuluyor, ancak bazı idari sorular yanıtsız bırakılıyor:

• Test, sadece ana şirketin varlıklarına mı yoksa konsolide varlıklarına mı dayanıyor?
• Tamamen sahip olunan iştirakler, bağlı şirketler veya stratejik hisse senedi yatırımları üzerinden maruz kalma dikkate alınıyor mu?
• Menkul kıymetler, türevler veya ekonomik olarak benzer enstrümanlar yoluyla dolaylı maruz kalma hesaba katılıyor mu?
• Soru formal (doğrudan yasal mülkiyet) mi yoksa maddi (ekonomik maruz kalma) mi?

Bu soruların cevapları, kuralın hangi şirketleri etkileyeceğini belirliyor. Endeks metodolojisinin güvenilirliği, objektif, ölçülebilir ve tutarlı şekilde uygulanabilir kurallara dayanır. Bu nedenle, daha net bir tanım herkes için faydalı olacaktır.

3. Kural, Uygulamaktan Çok Çevresinden Dolaşmaya Daha Yatkın

Tanım sorunundan kaynaklanan pratik bir endişe var. Eğer ana şirketin doğrudan Bitcoin tutması kuralı tetikliyorsa, ancak aynı ekonomik maruz kalma başka yapılarda gerçekleşiyorsa, kural hukuki biçime değil, ekonomik özün üzerine kurulmuş olur.

Örnekler:

• Doğrudan Bitcoin tutan bir şirket kuralı tetikler.
• iShares Bitcoin Trust ETF (IBIT) tutan bir şirket tetiklemez.
• Listeye kote Bitcoin madenciliği şirketine yatırım yapan bir şirket tetiklemez.
• Kripto bağlantılı bir iştirakin hissesine sahip olan şirket tetiklemez.

Bu asimetri, kuralın uygulanabilirliğini zayıflatıyor ve şirketlerin yasal biçimleri manipüle etmelerine yol açabiliyor.

4. TOPIX’in Likidite ve Piyasa Derinliği Standartlarıyla Çelişiyor

TOPIX’in temel amacı, Japon hisse senedi piyasasının likidite ve derinliğini yansıtmak. Dijital varlık şirketleri genellikle yüksek likiditeye sahip hisse senetlerine sahiptir ve bu şirketler, yatırımcılar için cazip fırsatlar sunar. Kuralın uygulanması, likidite ve piyasa derinliği standartlarını zayıflatabilir.

5. Uluslararası Endeks Sağlayıcılarıyla Uyumsuzluk Riski

JPXI’nin önerisi, uluslararası endeks sağlayıcılarıyla uyumsuzluk riski taşıyor. MSCI ve FTSE gibi büyük endeks sağlayıcıları, dijital varlık şirketlerini endekslerine dahil etmeye devam ediyor. Bu durum, Japon şirketlerinin uluslararası yatırımcılar tarafından daha az tercih edilmesine yol açabilir.

6. Japonya’nın Dijital Varlık Stratejisiyle Çelişiyor

Japonya, dijital varlıklar konusunda daha açık ve yenilikçi bir yaklaşım benimsiyor. Hükümet, dijital varlıkların ekonomiye entegrasyonunu destekliyor ve bu alanda küresel bir lider olmayı hedefliyor. JPXI’nin önerisi, bu stratejiye aykırı bir duruş sergiliyor.

7. Alternatif Çözümler Varken Gereksiz Bir Kısıtlama

Dijital varlık şirketlerinin endekslere dahil edilmesi konusunda daha esnek ve ölçülü yaklaşımlar mümkün. Örneğin, şirketlerin dijital varlık maruz kalma düzeylerine göre ağırlıklandırılması veya belirli bir eşik değerinin altında kalan şirketlerin dahil edilmesi gibi seçenekler değerlendirilebilir. Bu şekilde, hem yenilikçilik desteklenir hem de riskler kontrol altında tutulur.

JPXI’nin önerisi, TOPIX’in objektiflik ve likidite ilkelerine zarar verebilir. Daha ölçülü ve esnek bir yaklaşım, hem şirketler hem de yatırımcılar için daha faydalı olacaktır.