De afgelopen weken stond de wereld in de ban van de topontmoeting tussen de Amerikaanse president en Xi Jinping. Toch is er vandaag ruimte voor een ander verhaal – een dat gaat over de keerzijde van het kapitalisme. Want ja, het heeft miljoenen uit de armoede gehaald en levensstandaarden verhoogd. Maar het kan ook diepgaand oneerlijk zijn.
Vandaag vertel ik drie verhalen over de schaduwkanten van de vrije markt, en één verhaal over een media-onderneming die juist dankzij die markt kon groeien. Wie durft de tegenstrijdigheden te omarmen?
De vercommercialisering van jeugdhockey
Elke sport heeft zijn eigen karakter. Voetbal is wereldwijd populair omdat het alleen een bal en wat ruimte vereist. Je kunt het overal spelen, met wie je maar wilt. American football daarentegen is een typisch Amerikaanse sport: het vraagt om uitrusting, organisatie en grote groepen spelers. Het is een sport die alleen functioneert binnen een gestructureerde omgeving – en dat maakt het tot een perfecte metafoor voor Amerikaanse waarden.
Maar wat gebeurt er als die gestructureerde omgeving in handen komt van een bedrijf dat streeft naar maximale winst? Dan ontstaat er een systeem waarin toegang tot de sport afhankelijk wordt van betaalvermogen. En dat is precies wat er gebeurt in het jeugdhockey in de Verenigde Staten.
Black Bear Sports Group: de stille veroveraar
Een recent onderzoek van USA Today onthult hoe Black Bear Sports Group, een dochteronderneming van het investeringsfonds Blackstreet Capital Holdings, systematisch ijshallen en hockeyteams overneemt in het noordoosten en middenwesten van de VS. Het doel? Een gesloten ecosysteem creëren waarin gezinnen gedwongen worden deel te nemen aan dure competities, toernooien en abonnementen – of anders het risico lopen buitengesloten te worden.
Murry Gunty, oprichter van Black Bear en afgestudeerd aan de Harvard Business School, heeft zijn carrière gewijd aan private equity. Zijn aanpak is simpel: koop de infrastructuur, monopoliseer de toegang en verhoog de prijzen. Het resultaat? Hogere kosten, minder keuzevrijheid en een sport die ooit draaide om gemeenschapszin, verandert in een betaalbare droom.
Volgens het onderzoek is Black Bear inmiddels de grootste eigenaar van ijshallen in de VS. Het bedrijf bezit niet alleen de hallen, maar ook honderden jeugdteams, competities, toernooien en zelfs de streamingsoftware die ouders gebruiken om wedstrijden te volgen. Wie niet meedoet aan het systeem, wordt letterlijk buitengesloten.
Een voorbeeld uit het onderzoek: een ijshal in Pennsylvania waar Black Bear de toegang tot het ijs koppelt aan verplichte deelname aan dure leagues. Gezinnen die weigeren, kunnen hun kinderen niet meer laten spelen. De prijs voor deelname aan een toernooi kan oplopen tot duizenden dollars per seizoen – een bedrag dat voor veel gezinnen onbetaalbaar is.
De keerzijde van de vrije markt
Dit verhaal is geen uitzondering. Overal waar de vrije markt ongeremd haar gang kan gaan, ontstaan er systemen waarin de sterkste partijen de regels bepalen. Of het nu gaat om huisvesting, gezondheidszorg of onderwijs: als winst het primaire doel wordt, verdwijnt de toegang voor degenen die het het hardst nodig hebben.
Maar er is ook hoop. Want terwijl bedrijven als Black Bear de markt monopoliseren, ontstaan er tegelijkertijd initiatieven die juist dankzij die markt kunnen groeien. Denk aan onafhankelijke media die via abonnementen en donaties hun publiek bereiken, of aan lokale sportclubs die alternatieven bieden voor de gesloten systemen van grote investeerders.
De les? De vrije markt is geen rechtvaardig systeem – maar ze biedt wel ruimte voor verandering. Het is aan ons om te kiezen waar we onze tijd, geld en energie in investeren.