AOC: Miljardairs verdienen hun rijkdom niet – maar is dat wel waar?

De uitspraak van Barack Obama tijdens de presidentsverkiezingen van 2012 – "Jullie hebben dat niet alleen gedaan" – werd destijds gezien als een politieke blunder. Tegenwoordig klinkt zijn opmerking juist als een lofzang op het kapitalisme. Inmiddels heeft de Democratische Partij zich verder naar links bewogen, met politici zoals Alexandria Ocasio-Cortez (D-N.Y.) als boegbeeld.

De New Yorkse congresvrouw stelde onlangs op een podcast dat rijkdom boven een bepaalde grens per definitie onverdiend is. Tijdens een gesprek met comédienne Ilana Glazer zei ze:

"Er is een niveau van rijkdom en accumulatie dat onverdiend is. Je kunt geen miljard verdienen. Dat kan gewoon niet. Je kunt marktmacht opbouwen, regels overtreden, arbeidswetten misbruiken of mensen minder betalen dan wat ze waard zijn, maar je kunt het niet écht verdienen."

Volgens AOC dwingt het kapitalisme mensen om economische tegenslag als hun eigen schuld te zien, in plaats van als gevolg van structurele economische mechanismen.

Haar bewering dat miljardairs hun vermogen niet hebben verdiend, roept vragen op. Is het echt onmogelijk om een miljard te verdienen zonder anderen uit te buiten? Filosofen en economen hebben hier al langer over nagedacht. Een bekend voorbeeld is het gedachte-experiment van Robert Nozick, de 'Wilt Chamberlain-test'.

Stel je voor dat alle rijkdom gelijkmatig wordt herverdeeld. Wilt Chamberlain, een legendarische basketballer, zou al snel weer meer geld hebben dan de rest. Waarom? Omdat duizenden fans bereid zouden zijn om een kaartje te kopen om hem live te zien spelen. Nozick concludeerde dat zelfs bij volledige economische gelijkheid sommige mensen door hun vaardigheden en inspanningen meer kunnen verdienen dan anderen – en dat is volgens hem acceptabel.

De vrijwillige betalingen van fans maken hen immers beter af, ook al leidt het tot grote inkomensverschillen. Een modern voorbeeld is Taylor Swift. Haar vermogen is niet verkregen door uitbuiting, maar door het verkopen van concertkaartjes aan fans die haar muziek en optredens waarderen. Ilana Glazer, de gastvrouw van de podcast waar AOC haar uitspraken deed, is zelf ook succesvol door haar werk als comédienne en actrice. Ook zij heeft rijkdom vergaard door iets te doen waar mensen vrijwillig voor betalen.

De vraag blijft: is het echt onmogelijk om een miljard te verdienen zonder regels te breken of anderen te benadelen? De praktijk toont aan dat er legio voorbeelden zijn van ondernemers en artiesten die door innovatie, hard werken en het leveren van waarde aan consumenten miljardairs zijn geworden – zonder dat daar sprake was van uitbuiting.