Barack Obama’nın 2012 seçimlerinde yaptığı ‘Bunu sen inşa etmedin’ açıklaması, başarılı girişimcilerin servetinin aslında toplumun yatırımlarından kaynaklandığını savunması nedeniyle büyük yankı uyandırmıştı. O dönemde bir gaf olarak değerlendirilen bu sözler, bugün bakıldığında neredeyse kapitalist bir duruş gibi algılanıyor.

Demokrat Parti’nin son on beş yılda sola kaymasıyla birlikte, Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez (D-N.Y.) gibi isimler ortaya çıktı. AOC, milyarderlerin servetinin sadece ‘hak edilmediğini’ değil, aynı zamanda ‘çalınmış olduğunu’ öne sürüyor. Komedyen Ilana Glazer’in podcast’inde yaptığı açıklamada, milyarderlik düzeyindeki bir servetin ‘kazanılamayacağını’ iddia etti:

‘O düzeydeki bir serveti hak etmek mümkün değil. Piyasa gücü elde edebilir, kuralları çiğneyebilir, emek yasalarını suiistimal edebilir, insanlara hak ettiklerinden az ücret verebilirsiniz. Ancak o düzeydeki bir serveti hak etmek… imkansızdır.’

Bu görüş, kapitalizmin bireyleri ekonomik zorlukları kendi hataları olarak içselleştirmeye zorladığını ve sistemin daha geniş dinamiklerini göz ardı ettiğini savunuyor.

Milyarder Olmak Gerçekten Haksız Kazanç mı?

AOC’nin milyarderlerin servetinin ‘hak edilmediği’ yönündeki iddiası, felsefeci Robert Nozick’in Wilt Chamberlain Deneyi ile çürütülüyor. Nozick’in öne sürdüğü senaryoya göre, tüm servet eşit şekilde dağıtılsa bile, Chamberlain’in yeteneği nedeniyle hızla milyarder düzeyine ulaşacağı öngörülüyor. Çünkü çok sayıda insan, onun basketbol maçlarını izlemek için bilet almaya gönüllü olacaktır.

Nozick’in temel argümanı, ekonomik eşitlikten başlansa bile, bazı insanların üstün yetenekleri sayesinde diğerlerinden daha fazla para kazanmasının doğal olduğunu savunuyor. Bu durumda, Chamberlain’in maçlarını izlemek için para harcayanlar, deneyimlerinden faydalanırken, servet eşitsizliği yeniden oluşmuş oluyor. Bu mantık, AOC’nin iddialarına karşı önemli bir karşı argüman sunuyor.

Taylor Swift Örneği: Milyarder Olmak İçin Alternatif Bir Yol

AOC’nin görüşlerine karşı daha güncel bir karşı örnek ise Taylor Swift’in servetinin kaynağıdır. Swift, tartışmasız bir şekilde milyarder olmuş bir sanatçıdır ve servetini, insanların isteyerek ödediği konser biletleri ve albüm satışlarından elde etmiştir. Bu durum, AOC’nin podcast’inde karşılaştığı Ilana Glazer’in durumu ile benzerlik gösteriyor. Glazer de başarılı bir oyuncu ve komedyen olarak, insanların izlemek istediği performanslar sunarak zenginleşmiş bir isimdir.

Swift’in servetinin kaynağı, AOC’nin iddia ettiği gibi ‘kuralları çiğnemek’ ya da ‘emek sömürüsü’ değil, tamamen gönüllü tüketici talebine dayanıyor. Bu durum, milyarderliğin sadece ‘haksız kazanç’ olarak görülüp görülmeyeceği sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

Sonuç olarak, AOC’nin milyarder eleştirisi, kapitalizm ve servet dağılımı üzerine önemli bir tartışma başlatıyor. Ancak Nozick’in deneyi ve Swift gibi örnekler, milyarderliğin sadece ‘hak edilmeyen’ bir servet olarak görülmesinin ne kadar yanıltıcı olduğunu gösteriyor.

Kaynak: Reason