Media faalt opnieuw bij Amerikaanse oorlog tegen Iran

Van Irak naar Iran: een nieuwe mislukking van de media

Twintig jaar geleden leidde een openbaar debat over vermeende chemische en biologische wapens van Saddam Hoessein tot de invasie van Irak. Die bewering bleek onjuist, met als gevolg duizenden doden onder Amerikaanse militairen en honderdduizenden Iraakse burgers. De oorlog wordt nog steeds gezien als een zware mislukking van zowel het buitenlandse beleid als de media, die hun taak om de overheid te controleren en het publiek te informeren niet hebben vervuld.

De huidige oorlog tegen Iran lijkt echter nog zorgwekkender. In tegenstelling tot de voorafgaande publieke discussie over Irak, begon de Amerikaanse aanval op Iran in februari zonder enige maatschappelijke discussie over de kosten, risico’s, morele implicaties of zelfs de doelstellingen van de oorlog.

Onvoorbereid op Iraanse tegenmaatregelen

Midden maart bleek dat de regering-Trump niet eens rekening had gehouden met de mogelijkheid dat Iran zou reageren door de vitale Straat van Hormuz te blokkeren. Deze zeestraat, waar ongeveer 20% van de wereldwijde energietoevoer passeert, werd al bedreigd door een stijging van de olieprijzen en het risico op een wereldwijde recessie.

Terwijl president Donald Trump schepen, vliegtuigen en troepen naar de regio stuurde, was een groot deel van de pers afwezig. Trump werd niet kritisch bevraagd over zijn snel wisselende motieven, die varieerden van het verdedigen van Iraanse demonstranten tot het afdwingen van regimeverandering, het ontmantelen van het Iraanse rakettensysteem of het stoppen van een nucleair programma dat hij vorig jaar al als vernietigd had verklaard.

Media faalt opnieuw in toezicht

De invasie van Irak werd voorafgegaan door mediacalamiteiten: valse bewijzen over Iraakse wapenprogramma’s en onvoldoende vragen over de plannen voor de nasleep van de oorlog. De huidige situatie is echter nog erger: in plaats van slechte vragen of valse bewijzen, werden er geen vragen gesteld voordat de oorlog begon. Pas een maand later probeerde de regering de oorlog te rechtvaardigen met achteraf bedachte argumenten.

Deze verschuiving in de berichtgeving over oorlog en vrede suggereert een overgang van simpele incompetentie of corruptie naar iets dat dichter bij nihilisme komt. Hoewel de media geen eenheid vormen – er zijn grote verschillen tussen publicaties, journalisten en redacties – is het moeilijk te ontkennen dat de situatie na eerdere mislukkingen alleen maar slechter is geworden en mogelijk nog verder zal verslechteren.

Amerika als wereldrijk: de rol van de media

Amerika, als wereldrijk, is afhankelijk van betrouwbare informatie over zichzelf en haar rol in de wereld. Toch biedt de mainstream media ondanks geavanceerde communicatietechnologieën steeds minder nieuws en analyses over de wereld en de Amerikaanse invloed daarop. Alternatieve media vullen deels het gat, maar kleinere instellingen worstelen om relevant te blijven.

Zelfs kleine veranderingen in het Amerikaanse buitenlandse beleid kunnen enorme gevolgen hebben voor andere landen. De soms abjecte berichtgeving over deze gevolgen toont aan dat de media hun cruciale rol als waakhond niet langer adequaat vervullen.