Van spionage naar kunst: hoe infraroodfilm van Kodak de fotografie veranderde

Infraroodfotografie is tegenwoordig een geliefd medium onder kunstenaars en hobbyfotografen. Maar weinig mensen weten dat deze techniek oorspronkelijk werd ontwikkeld voor militaire doeleinden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog creëerde Kodak een revolutionaire film genaamd Aerochrome, die infraroodlicht zichtbaar maakte als rood. Dit maakte het mogelijk om camouflage van vijandelijke troepen te detecteren, aangezien planten infraroodstraling sterk reflecteren, terwijl verf en stoffen dat destijds niet deden.

Na bijna twintig jaar gebruik door het leger en bosbouwers bracht Kodak in de jaren zestig een consumentenversie uit: Ektachrome EIR. Deze film werd al snel populair in artistieke kringen. Fotografen als Karl Ferris gebruikten het om de iconische roze hoes te maken voor Jimi Hendrix’ debuutalbum Are You Experienced. Ook Keith McMillan paste Aerochrome toe voor de hoes van Black Sabbaths eerste album.

Toch raakte infraroodfotografie in de jaren tachtig en negentig uit de mode. Kodak stopte in 2007 met de productie van Ektachrome EIR. Gelukkig had hobbyist Dean Bennici een grote voorraad militaire Aerochrome in handen. Via een contact in Duitsland verkreeg hij duizenden vellen film, die hij online probeerde te verkopen. Pas in 2013 kreeg de film een heropleving toen fotojournalist Richard Mosse het materiaal gebruikte om de Congolese burgeroorlog vast te leggen. Zijn werk verscheen in The New York Times en werd tentoongesteld op de Biënnale van Venetië.

Bennici’s voorraad raakte in 2021 op, en de overgebleven Ektachrome EIR is nu uiterst zeldzaam. Hoewel digitale camera’s tegenwoordig het Aerochrome-effect kunnen nabootsen, blijft Bennici sceptisch. Volgens hem is het een vervalsing van de realiteit. Toch blijft de esthetiek van infraroodfotografie fascinerend, of het nu met originele film of moderne technieken wordt vastgelegd.

De erfenis van Aerochrome

• Militair gebruik: Ontwikkeld om camouflage te ontmaskeren tijdens WOII.
• Artistieke doorbraak: Gebruikt in iconische albumhoezen en kunstfotografie.
• Herontdekking: Richard Mosse bracht de film terug in de schijnwerpers met zijn werk over de Congolese burgeroorlog.
• Zeldzaamheid: Originele Aerochrome is nu bijna niet meer verkrijgbaar.
• Moderne alternatieven: Digitale camera’s kunnen het effect nabootsen, maar puristen prefereren het origineel.

De toekomst van infraroodfotografie

Ondanks de zeldzaamheid blijft infraroodfotografie een geliefd medium. De unieke kleuren en surrealistische effecten maken het tot een favoriet onder fotografen die op zoek zijn naar een andere kijk op de wereld. Of het nu gaat om landschapsfotografie, portretten of documentairebeelden, de techniek blijft inspireren.

"Proberen te zijn wat je niet bent, lijkt voor mij een vervalsing van de realiteit." — Dean Bennici, over het nabootsen van Aerochrome met digitale camera’s