Nowa era niepewności: Jak polityka i technologia napędzają przemysł strachu

Nie tylko ceny – problem sięga głębiej

Ostatnie lata przyniosły nowy rodzaj kryzysu, którego nie da się opisać samym pojęciem przystępności cen. Choć politycy i komentatorzy z różnych stron sceny politycznej coraz częściej posługują się tym terminem, nie oddaje on istoty dzisiejszych problemów. To, co wyróżnia obecną sytuację, to niepewność – nie tylko finansowa, ale także egzystencjalna.

Gdzie rodzi się niepewność?

Dla wielu Amerykanów walka z rachunkami nie jest nowością. Jednak dzisiaj niepewność dotyka nie tylko osób o niskich dochodach. Zmienił się charakter zagrożeń:

• Represje i zagrożenia prawne: Masowe aresztowania przez ICE w miejscach pracy, szkołach czy nawet szpitalach, prowadzące do deportacji. Obóz koncentracyjny to nie tylko metafora – to realna groźba dla tysięcy osób.
• Zawodowa niestabilność: Setki tysięcy federalnych pracowników, wcześniej uważanych za bezpiecznych, zostało zwolnionych w ramach polityki administracji Trumpa. Cel? Zniszczenie instytucji, które kojarzyły rząd z bezpieczeństwem – takich jak opieka zdrowotna w domu finansowana przez Medicaid czy FEMA.
• Technologiczne zagrożenia: Sztuczna inteligencja zagraża miejscom pracy, które dotąd uchodziły za stabilne. Pracownicy biurowi, kierowcy, a nawet lekarze mogą wkrótce stanąć przed widmem utraty zatrudnienia.

W tej rzeczywistości nie chodzi już o stały grunt pod nogami, ale o chwiejące się podłoże. Zamiast mówić o dochodach, coraz częściej dyskutuje się o cenach. To wygodne uproszczenie – pozwala unikać odpowiedzialności za strukturalne problemy i odwraca uwagę od prawdziwych źródeł niepewności.

Przemysł niepewności: Kto na tym zyskuje?

Za wzrostem niepewności stoi celowy mechanizm, określany mianem „przemysłu niepewności”. Jego korzenie sięgają strategii politycznych, takich jak „prędkość wylotu” (ang. muzzle velocity), opisanej przez byłego doradcę Trumpa, Steve’a Bannona. Polega ona na celowym zalewaniu opinii publicznej szokującymi informacjami, które dezorientują media i podtrzymują społeczną niepokój.

„Trzy rzeczy dziennie – media ugryzą się w jedną.”
Steve Bannon, były doradca Donalda Trumpa

Takie działania mają na celu eksploatację lęków – zarówno przez polityków, jak i korporacje. Ich celem jest nie tylko zdobycie władzy, ale także monetyzacja strachu. Przykłady?

• Rynki predykcyjne: Platformy takie jak Kalshi, których założyciele – Luana Lopes Lara i Tarek Mansour – stali się miliarderami, zarabiają na niepewności. Ich model biznesowy polega na przekształcaniu każdego wydarzenia w możliwą do obstawienia opcję, dając fałszywe poczucie kontroli nad chaosem.
• Ceny dynamiczne: Handel detaliczny coraz częściej stosuje zmienne ceny – od kawy po jajka. Budżetowanie staje się jak hazard: nigdy nie wiesz, ile zapłacisz następnym razem.
• Polityka destabilizacji: Narodowi politycy, tacy jak Tara Fannon (była dyrektorka badań), wzmacniają niepewność poprzez gwałtowne zmiany polityki, prowadząc do masowych zwolnień i destabilizacji rynku pracy.

Kto traci, a kto zyskuje na niepewności?

Na tym chaosie zyskują korporacje technologiczne, które przez lata „zakłócały” tradycyjne instytucje. Amazon, Uber, Airbnb – to tylko niektóre przykłady firm, które przejęły lub zniszczyły znane nam modele biznesowe, pozostawiając konsumentów w poczuciu trwałej niepewności.

Z kolei pracownicy tracą stabilność. Praca zdalna, umowy śmieciowe, automatyzacja – wszystko to sprawia, że przyszłość zawodowa staje się coraz bardziej nieprzewidywalna. A im bardziej niepewne są dochody, tym trudniej planować życie – od zakupu mieszkania po oszczędzanie na emeryturę.

Czy jest wyjście z tej pułapki?

Przemysł niepewności nie powstaje przypadkiem. To celowy system, który służy utrzymaniu status quo – korporacjom, politykom i elitom. Aby go przełamać, potrzeba świadomości społecznej i zmian systemowych:

• Regulacja rynków predykcyjnych: Platformy takie jak Kalshi powinny podlegać większej kontroli, aby zapobiec spekulacji na ludzkim strachu.
• Ochrona miejsc pracy: Rządy muszą inwestować w programy stabilizujące rynek pracy, takie jak szkolenia zawodowe czy wsparcie dla sektorów zagrożonych automatyzacją.
• Walka z niepewnością prawną: Koniec masowych aresztowań i deportacji, ochrona praw pracowniczych oraz wzmocnienie instytucji państwowych, które gwarantują bezpieczeństwo.
• Etyczna regulacja AI: Sztuczna inteligencja nie może być narzędziem destabilizacji. Potrzebne są jasne zasady dotyczące jej wdrażania, aby chronić pracowników.

Bez tych działań przemysł niepewności będzie się tylko rozrastał, pogłębiając podziały społeczne i osłabiając zaufanie do instytucji. Czas na zmianę podejścia – od przystępności cen do prawdziwego bezpieczeństwa.