De onzekerheidsindustrie: Waarom stabiliteit een zeldzaam goed is geworden

Onzekerheid als nieuw normaal

Betaalbaarheid is het nieuwe modewoord. Politici en commentatoren van links tot rechts roepen het van de daken. Het is net zo populair als een nieuwe TikTok-dans. En het is een belangrijk en mobiliserend begrip. Toch dekt het niet de lading van wat ons werkelijk raakt. Wat deze tijd uniek maakt, is onzekerheid.

Struggelen met rekeningen is niet nieuw voor de meeste Amerikanen. Wat wel nieuw is, is de mate van onvoorspelbaarheid in het dagelijks leven. Van ICE-agenten die mensen oppakken op werkplekken, scholen en zelfs ziekenhuizen, tot massale ontslagen onder federale werknemers als onderdeel van een bewuste strategie om vertrouwen in de overheid te ondermijnen. Denk aan bezuinigingen op Medicaid-ondersteunde thuiszorg en FEMA. En dan is er nog de dreiging van AI die banen overbodig maakt. In plaats van op vaste grond te staan, leven we op een schommelend fundament.

De onzekerheidsindustrie: Wie verdient eraan?

Betaalbaarheid is een handige herformulering van structurele ongelijkheid. Door te focussen op prijzen en kosten van levensonderhoud, in plaats van op de systemen die mobiliteit blokkeren, voelen mensen zich minder schuldig en minderwaardig. Maar het dekt niet de volledige omvang van de sociale instabiliteit die de afgelopen jaren is ontstaan. We noemen dit de ‘economische-plus’ factoren.

Veel van deze onzekerheid is bewust gecreëerd door de ‘onzekerheidsindustrie’. Een term die gedeeltelijk teruggaat op Steve Bannon, voormalig adviseur van Trump. Hij sprak over ‘muzzle velocity’: een strategie waarbij dagelijks drie schokkende nieuwsberichten worden verspreid om de media te overweldigen en de bevolking op scherp te zetten. Dit gaat gepaard met een gestage stroom van verwarrende populistische retoriek. Bannon zei hierover tegen Frontline: ‘Drie dingen per dag – ze happen er één.’

Wanneer deze berichten op mediaplatforms verschijnen, worden angsten van kijkers op een roofzuchtige manier uitgebuit voor financieel of politiek gewin.

Silicon Valley en de erosie van vertrouwen

De nieuwe onzekerheid volgt op meer dan een decennium van ‘disruptie’ door Silicon Valley. Techgiganten hebben talloze vertrouwde instellingen overgenomen of vernietigd, waardoor zelfs alledaagse ervaringen zoals winkelen onvoorspelbaar zijn geworden. Denk aan dynamische prijzen in supermarkten, waarbij een kopje koffie of een doos eieren plotseling voelt als gokken in een casino.

Op grotere schaal speelt dit zich af in voorspellingsmarkten, waar onvoorspelbaar nieuws uit het Witte Huis wordt omgezet in winst. Deze platforms monetariseren onze gevoelens van instabiliteit. Kalshi, een voorspellingsmarkt, heeft medeoprichters Luana Lopes Lara en Tarek Mansour inmiddels miljardairs gemaakt, aldus Forbes. New York University-antropoloog Natasha Schull karakteriseert hun platform als ‘alles reduceren tot een set binaire keuzes en inzetbare uitkomsten’, wat een valse geruststelling biedt.

Politici die crises aanwakkeren

De onzekerheidsindustrie omvat ook nationalistische politici die beleidsveranderingen en massale ontslagen aanjagen. Neem Tara Fannon, jarenlang onderzoeksdirecteur bij

‘Deze onzekerheid is geen toeval, maar een systeem. Wie er baat bij heeft? Degenen die erin handelen – van techmiljardairs tot populistische leiders.’

Wat nu?

De vraag is niet alleen hoe we betaalbaarheid kunnen vergroten, maar hoe we stabiliteit en vertrouwen kunnen herstellen in een wereld die bewust onzeker wordt gehouden. Het antwoord ligt niet in meer prijsoverzichten, maar in het doorbreken van de machinerie die deze onzekerheid in stand houdt.