Sądowe sprawy bez prawników rosną dzięki sztucznej inteligencji – badania z USA

Nowe badanie dotyczące wpływu sztucznej inteligencji na amerykański system sądownictwa federalnego ujawnia niepokojące trendy. Według analizy ponad 4,5 miliona spraw cywilnych z lat 2005-2026, liczba osób prowadzących własne sprawy sądowe wzrosła z 11% do 16,8% w roku fiskalnym 2025. To znaczący wzrost, który zdaniem autorów badania jest bezpośrednio związany z dostępnością narzędzi opartych na AI.

Badanie, przeprowadzone przez Ananda V. Shaha i Joshuę Y. Levyego z Access to Justice in the Age of AI: Evidence from U.S. Federal Courts, opiera się na danych administracyjnych oraz ponad 46 milionach wpisów w systemie PACER, powiązanych ze sprawami federalnymi. Wyniki wskazują na trzy kluczowe zjawiska:

• Wzrost spraw bez adwokata: Największy wzrost liczby spraw prowadzonych przez samych uczestników dotyczy kategorii, w których dokumentacja jest schematyczna i nie wymaga zaawansowanej wiedzy prawnej.
• Obciążenie sądów federalnych: Sprawy prowadzone przez osoby bez prawnika nie kończą się szybciej, a ich liczba stale rośnie. Dodatkowo, aktywność w ramach pojedynczej sprawy wzrosła o 158% w porównaniu z okresem przed wprowadzeniem AI, co oznacza większe obciążenie dla sędziów.
• Wykorzystanie AI w dokumentacji sądowej: Analiza losowej próbki 1600 pozwów z lat 2019-2026 wykazała, że odsetek dokumentów generowanych przez AI wzrósł z niemal zera do ponad 18% w 2026 roku.

Autorzy badania nie wykluczają, że podobne zjawisko może występować także w sądach stanowych, choć nie zostały one objęte analizą. Wyniki sugerują, że rosnąca popularność narzędzi AI wśród osób bez wykształcenia prawniczego może mieć daleko idące konsekwencje dla funkcjonowania amerykańskiego systemu sądownictwa.

Eksperci zwracają uwagę, że choć AI ułatwia dostęp do sprawiedliwości, może także prowadzić do nieprzewidzianych problemów, takich jak wydłużenie czasu rozpatrywania spraw czy zwiększenie obciążenia dla sędziów. Konieczne będą dalsze badania, aby ocenić długoterminowe skutki tego trendu.