2026'da küresel kömür kullanımı beklenenin aksine düşüş eğilimini sürdürecek

Uluslararası enerji piyasalarında yaşanan krizler, bazı ülkelerin fosil yakıtlara yönelmesine neden olsa da, 2026 yılında küresel kömür kullanımında beklenenin aksine ciddi bir artış yaşanmayacağı ortaya çıktı. Düşünce kuruluşu Ember tarafından yapılan analiz, İran Savaşı'nın ardından ortaya atılan "kömüre dönüş" tartışmalarının abartıldığını gösteriyor.

Küresel kömür üretimindeki artış en fazla %1.8 olacak

Ember'in Carbon Brief ile paylaştığı araştırmaya göre, bu yıl küresel kömür üretimindeki artışın en fazla %1.8 düzeyinde kalması bekleniyor. Bu senaryo, en kötü durum olarak değerlendirilirken, gerçekleşen artışın daha da düşük olabileceği belirtiliyor. Mevcut verilere göre, 2026 yılında henüz herhangi bir "kömüre dönüş" eğilimi gözlemlenmiyor.

Japonya, Pakistan ve Filipinler gibi bazı ülkeler, gaz arzındaki aksaklıklar nedeniyle kömür kullanımını artırma planları yapsa da, bu adımların küresel düzeyde sadece "küçük bir yükselişe" yol açması bekleniyor. Hatta bazı ülkelerdeki kömür kullanımındaki azalma ve küresel elektrik talebindeki yavaşlama, kömür üretiminin bu yıl da düşmeye devam edebileceğini gösteriyor.

Uzmanlar: "Kömürdeki artış geçici, uzun vadeli düşüş devam ediyor"

Enerji uzmanları, kömürdeki geçici artışın uzun vadeli yapısal düşüşü gizlediğini vurguluyor. Carbon Brief'e konuşan uzmanlar, "Büyük hikâye kömürün geri dönüşü değil" diyor ve kömür kullanımındaki artışın sadece geçici bir durum olduğunu belirtiyor. Bunun yerine, temiz enerji projelerinin fosil yakıt kaynaklı enerji krizinde daha cazip hale geldiği kaydediliyor.

İran krizi ve gaz arzındaki aksaklıklar

ABD-İsrail saldırıları sonrası İran'da başlayan çatışmalar, küresel gaz arzında ciddi aksaklıklara yol açtı. İran Körfezi'ndeki Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, dünya LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ticaretinin beşte birinin etkilendiği anlamına geliyor. Bu durum, özellikle Asya ülkelerine yönelik gaz tedarikini olumsuz etkiledi.

Gaz arzındaki kısıtlamalar ve fiyatların çatışma öncesi seviyelere göre oldukça yüksek kalması nedeniyle, Asya ve Avrupa'da en az sekiz ülke kömürle çalışan elektrik santrallerini artırma veya kömürden çıkış planlarını erteleme kararı aldı. Bu ülkeler arasında Japonya, Güney Kore, Bangladeş, Filipinler, Tayland, Pakistan, Almanya ve İtalya bulunuyor. Birçok ülke kömür kullanımında önemli paya sahip olduğundan, bu kararlar küresel medya ve analistler tarafından "kömüre dönüş" olarak yorumlandı.

Bazı yorumcular, bu eğilimin iklim hedefleriyle uyumsuz olduğunu savunurken, diğerleri kömürün "ölümden dönüşünü" olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. Bu tartışmalar, 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Avrupa'da gaz arzındaki aksaklıklar nedeniyle kömür kullanımında yaşanan geçici artışı da hatırlatıyor.

Avrupa Birliği'nde kömür kullanımı tarihi düşük seviyeye geriledi

2022 yılında Rusya'dan gelen gaz arzındaki kesintiler nedeniyle Avrupa Birliği'nde kömür kullanımında geçici bir artış yaşanmıştı. Ancak bu durumun kalıcı olmadığı ve AB'nin kömür kullanımının "terminal düşüş" eğilimini sürdürdüğü görüldü. 2025 yılında AB'de kömür kullanımı tarihi düşük seviyelere geriledi.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin Mart ayı verilerine göre, küresel kömür üretimi aynı seviyede kaldı ve gazla çalışan santrallerdeki üretimde düşüş yaşandı. Bu veriler, henüz 2026 yılında herhangi bir "kömüre dönüş" eğiliminin olmadığını gösteriyor.