Benzin fiyatları savaş öncesi seviyelere yakın zamanda dönemeyecek

ABD ve İran arasında kalıcı bir barış anlaşması imzalanması halinde bile, tüketicilerin benzin fiyatlarının savaş öncesi seviyelere dönmesini beklemesi için uzun bir süre gerekecek. Uzmanlara göre, bu iyileşme süreci en erken 2027 yılının ortalarına kadar tamamlanamayabilir.

Neden önemli?

Hürmüz Boğazı’nın hemen yeniden açılması durumunda bile, pompa fiyatlarının savaş öncesi seviyelere düşmesi olası değil. ABD’nin perakende benzin fiyatları, küresel petrol piyasalarına bağlı olarak dalgalanmaya devam edecek. AAA verilerine göre, ABD’de ortalama benzin fiyatı geçtiğimiz hafta galon başına 4,54 dolar olarak ölçüldü. Bu rakam, savaş öncesi seviyenin yaklaşık 1,50 dolar üzerinde bulunuyor.

Fiyatların düşüş süreci nasıl ilerleyecek?

GasBuddy adlı veri ve analiz firmasının petrol analizi başkanı Patrick De Haan’a göre, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması durumunda fiyatlar birkaç gün içinde hafif bir düşüş gösterebilir. Ancak tam iyileşme süreci daha uzun sürecek:

• Savaş dönemindeki fiyat artışının yaklaşık üçte biri, 1 ila 3 ay içinde düşüş gösterebilir.
• İkinci üçte birlik kısım, 3 ila 6 ay içinde gerçekleşecek.
• Savaş öncesi seviyelere dönüş ise en erken 2027 yılının başlarında veya ortalarında mümkün olabilecek.

Neden bu kadar uzun sürüyor?

Uzmanlar, fiyatların bu kadar yavaş düşmesinin ardında hem küresel yakıt hareketliliğindeki zorluklar hem de ABD içindeki perakende fiyatlama ekonomisinin karmaşıklığı yattığını belirtiyor. Orta Doğu’dan petrol sevkiyatlarının ve transit geçişlerin normale dönmesi zaman alacak. Ayrıca, petrol üreticileri savaş döneminde kesilen ihracat yollarının yeniden açılmasıyla birlikte üretim kapasitelerini artırmak için de zamana ihtiyaç duyacak.

SP Global Energy’nin kıdemli yakıt analisti Rob Smith, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, "Savaşın tamamen sona ermesi durumunda bile, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin savaş öncesi seviyelere dönmesi birkaç ay sürecek" dedi.

Rystad Energy adlı danışmanlık firması da yaptığı değerlendirmede, Hürmüz Boğazı’nın 30 günlük kademeli bir yeniden açılmasının "iyimser bir senaryo" olduğunu ve anlamlı hacim artışının en erken Haziran ayında gerçekleşebileceğini belirtti.

Kısa vadede neler oluyor?

Kısa vadede, petrol fiyatları düştüğünde bile benzin istasyonları, daha yüksek maliyetle aldıkları stoklarını tüketmeye devam ediyor. Bu durum, "roket ve tüy" olarak adlandırılan dinamikle açıklanıyor: Petrol fiyatları yükseldiğinde perakende yakıt fiyatları hızla artıyor, ancak petrol fiyatları düştüğünde perakende fiyatlar yavaş bir şekilde geriliyor.

Tehdit unsuru: Gelecekte Hürmüz Boğazı’nın normalleşmesi ne anlama gelecek?

Politik risk danışmanlığı firması Eurasia Group’tan Gregory Brew, Foreign Affairs dergisinde yayınlanan bir makalede, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gelecekte yeniden tehdit edebileceğini vurguladı. İran’ın askeri kapasitesi zayıflamış olsa da tamamen ortadan kalkmadı. İran’ın, petrol taşıyıcıları için boğazı yeniden kapatma tehdidinde bulunması, trafiğin normale dönmesini engelleyebilir.

Brew, ABD’nin bölgedeki projeleri destekleyen kalkınma finansman kuruluşlarının, petrol taşımacılığını Hürmüz Boğazı’nı bypass eden boru hatlarıyla genişletmesini öneriyor.

Sonuç

Uzmanlara göre, ABD’de benzin fiyatlarının savaş öncesi seviyelere dönmesi için en az birkaç yıl gerekecek. Bu süreç, küresel petrol piyasalarındaki istikrarsızlık ve bölgesel jeopolitik riskler nedeniyle daha da uzayabilir.