Kırmızı Düğmeye Basmalısınız, Mavi Düğmeye Değil: Oyunun Ardındaki Mantık

Sosyal medyada zaman zaman gündeme gelen basit ama düşündürücü bir oyun var: Kırmızı düğmeye mi basardınız, yoksa mavi düğmeye mi? Bu hafta yazar Tim Urban'ın başlattığı tartışmaya, YouTube fenomeni MrBeast de katıldı. MrBeast'in düzenlediği yarışmada katılımcılar, mahkum ikilemi tarzı zeka oyunlarında para kazanmak için tercih yapmak zorunda bırakılıyor.

MrBeast'in açıklamasına göre, dünya nüfusunun tamamı özel bir oylama yapıyor: Herkes gizlice kırmızı ya da mavi düğmeye basıyor. Eğer katılımcıların %50'den fazlası mavi düğmeye basarsa, herkes hayatta kalıyor. Ancak mavi düğmeye basanların oranı %50'nin altında kalırsa, sadece kırmızı düğmeye basanlar hayatta kalıyor.

Bu senaryoda hangi düğmeye basardınız? Dürüst olun.

MrBeast'in paylaştığı ankete göre, mavi düğme kazandı ve herkes hayatta kaldı. Ancak bu sonuç, aslında mantıksal bir hata içeriyor. Neden mi?

Mavi Düğme Neden Riskli?

Mavi düğmeye basanların çoğunluğu, herkesin iyiliği için harekete geçtiğini düşündüğünden, bu tercih insani olarak daha sempatik görünüyor. Peki ama gerçekten öyle mi?

Eğer herkes kırmızı düğmeye basarsa, herkes hayatta kalır. Aynı şekilde, herkes mavi düğmeye basarsa, yine herkes hayatta kalır. Ancak mavi düğmeye basanlar, diğerlerinin de aynı mantıklı tercihi yapacağına güvenerek risk alıyorlar. Bu, oldukça kötü bir bahis.

Öte yandan, kırmızı düğmeye basanlar, kendi güvenliklerini garanti altına alıyorlar. Başkalarına hiçbir maliyet yüklemeden, sadece diğerlerinin de mantıklı tercihte bulunmasını bekliyorlar. Burada kırmızı düğmeye basmak, hem bireysel hem de toplumsal çıkarları aynı hizaya getiren en güvenli seçenek.

Bireysel Çıkar ve Toplumsal Fayda Uyuşuyor

Mahkum ikileminde olduğu gibi, bireysel çıkarlar toplumsal faydayla çatışmaz. Tam tersine, herkes kendi çıkarını gözetirse, hem kendisi hem de toplum kurtulmuş olur. Bu durumda kırmızı düğme, hem bireysel hem de kolektif hayatta kalmayı sağlayan ideal çözüm.

Dünyada 8 milyar insan varken, tek bir kişinin tercihinin sonucu değiştirme olasılığı o kadar düşük ki, mavi düğmeye basmak aslında mantıksız bir risk almak anlamına geliyor. Sizin tercihiniz, istatistiksel olarak sonucu etkilemeyecek. Sadece kendi hayatta kalmanızı garanti altına alabilirsiniz.

Seçimlerde Oy Kullanmak Gibi

Bu durum, seçimlerde oy kullanmaya benziyor. Reason dergisinin genel yayın yönetmeni Katherine Mangu-Ward'ın da belirttiği gibi, bireysel oyunuzun bir seçim sonucunu değiştirme olasılığı neredeyse sıfır. Oy kullanmak, esas olarak kendinizi iyi hissetmenizi sağlıyor.

Mavi düğmeye basanlar, kırmızı düğmeye basanları bencil olmakla suçluyor. Ancak gerçek şu ki, kendi güvenliğini garanti altına alanlar, aslında toplumun genel çıkarına hizmet ediyor. Mavi düğmeye basmak, diğerlerinin de aynı şekilde davranacağına güvenmek anlamına geliyor — ki bu da oldukça riskli bir varsayım.

"Bireysel çıkarlar toplumsal faydayla uyumlu olduğunda, en iyi sonucu elde etmek için yapılması gereken şey açıktır: Kendi çıkarınızı gözetin ve başkalarının da aynı şekilde davranmasını bekleyin."