Liderler Neden Yapay Zekayı Bahane Olarak Kullanıyor?
Yapay zeka teknolojileri gelişirken, şirket yöneticileri zor kararları gerekçelendirmek için yapay zekayı sıkça kullanmaya başladı. Özellikle işten çıkarmalar gibi popüler olmayan adımlar, "yapay zeka verimliliği" adı altında sunuluyor. Ancak bu hikaye, incelendiğinde çoğu zaman çöküyor ve çalışanlar da bunu biliyor.
Gerçek Nedenler: Geçmiş Hatalar ve Yatırımcı Baskısı
Uzman ve stratejist Lily Zheng, liderlerin yapay zekayı aslında geçmiş hatalara, yatırımcı baskısına veya kendi tercihlerine dayanan kararları gizlemek için kullandığını belirtiyor. Pandemi döneminde agresif şekilde işe alım yapan şirketler, şimdi "yol düzeltme" adı altında sessizce işten çıkarmalar yapıyor. Bu süreci, "yapay zeka destekli yeniden yapılanma" olarak sunuyorlar. Oysa gerçek, "yanlış varsayımlarla çok fazla kişi aldık" itirafından çok farklı değil.
"Çalışanlar, şirketlerin yapay zeka ve verimlilik konusundaki olumlu açıklamalarının gerçekle ne kadar örtüşmediğini birebir yaşıyor. Liderler, 'yapay zeka yaptı' diyerek sorumluluğu üzerlerinden atıyor, ancak çalışanlar bunun sadece bir bahane olduğunu biliyor."
Yapay Zekayı Bahane Etmek Kültüre Zarar Veriyor
Liderlerin zor kararları yapay zekaya yüklemesi, şirket kültürüne ciddi zarar veriyor. İşten çıkarılanlar, kalanların yükünün artması ve kariyer fırsatlarının kaybolması, bu durumun doğrudan sonuçları. Araştırmalar, şirketlerin sadece küçük bir kısmının gerçekten yapay zeka nedeniyle pozisyonları ortadan kaldırdığını, çoğunun ise bu argümanı maliyet kesme veya yeniden yapılanma için kullandığını gösteriyor.
Tıpkı "kendinden sürüş" olarak pazarlanan otomobillerin dikkat dağınıklığına yol açması gibi, yapay zekayı insan yerine geçiren bir algı, liderlerin sorumluluktan kaçmasına neden oluyor. Bu da çalışanlar arasında liderlere olan güveni tamamen ortadan kaldırıyor.
Geçmişteki Hatalar Tekrarlanmamalı
Zheng, bu durumu hibrit çalışma modeline karşı oluşan tepkiye benzetiyor. Araştırmalar, iyi tasarlanmış hibrit modellerin verimliliği korurken, özellikle kadınlar, bakım verenler ve uzun yolculuk yapanlar için işten ayrılma oranlarını üçte bir oranında azalttığını gösteriyor. Buna rağmen birçok lider, kanıtlara rağmen esnek çalışma modellerine karşı çıktı ve dijital gözetim araçlarıyla çalışanları baskı altına aldı. Bu da verimliliğin düşmesine yol açtı.
Zheng’e göre, liderler şimdi de aynı hatayı yapıyor. Yapay zekayı sorumluluktan kaçmak için kullanmak yerine, yönetim uygulamalarını, ölçütlerini ve kültürünü yeniden tasarlamaları gerekiyor. Aksi takdirde, şirketler hem kısa vadede hem de uzun vadede ciddi kayıplar yaşayacak.