59 min il əvvəl Neandertal insana diş əməliyyatı aparılmışdı?

Tarixdə ilk dəfə olaraq, təxminən 59 min il əvvəl Sibirin Altay dağlarında yaşayan bir Neandertal insanın dişində aparılan müalicənin izləri tapıldı. Alimlərin tədqiqatına görə, bu qədim insanın alt sol çənəsindəki azı dişində dərin bir deşik var idi. Bu, dünyada aparılan ilk diş əməliyyatının sübutu hesab olunur.

PLOS One jurnalında dərc olunan tədqiqata görə, bu dişdəki deşik, Neandertalların diş problemlərinə qarşı müəyyən tədbirlər gördüyünü göstərir. Lakin bu iddianı dəstəkləyənlər də, qarşı çıxanlar da mövcuddur. Tədqiqatçılar, bu əməliyyatın ən erkən nümunəsi olaraq qəbul edilə biləcəyini bildirirlər. Əvvəllər isə bu cür müalicələrin ən qədim nümunəsi 14 min il əvvələ aid edilirdi.

Bu yeni tədqiqat, Neandertalların da diş problemlərinə qarşı müəyyən tədbirlər gördüyünü göstərir. Lakin bəzi mütəxəssislər, bu iddianı tam olaraq qəbul etmirlər. London Universitet Kollecindən paleoantropoloq José María Bermúdez de Castro, tədqiqatın nəticələrinə tam əmin olmadığını bildirir. O, belə bir nəticənin çox ağrılı olacağını və anesteziya olmadan aparılmasının mümkün olmadığını qeyd edir.

Bermúdez de Castro, digər erkən insan növlərində də dişlərin müalicə məqsədilə dəyişdirildiyini qeyd edir. O, bu dəyişikliklərin diş qağayı ilə aparılan müalicə nəticəsində meydana gəldiyini bildirir. O, tədqiqatçılar haqqında belə deyir:

«Məncə, tədqiqatçılar çox böyük bir məsələni kiçik bir fincan çayda tufan yaratmışlar.»

Bu tədqiqat, Neandertalların da digər insanlar kimi diş problemlərinə qarşı müəyyən tədbirlər gördüyünü göstərir. Lakin bu məsələdə tam bir konsensus yoxdur və tədqiqatlar davam edir.