ABORT, BERNİ VƏ AMTRACK: KEÇMİŞDƏN DƏRSLƏR VƏ GÜNÜMÜZ MÜNAQİŞƏLƏRİ

ABORT HÜQUQU: MİLLİ MÜNAQİŞədən ŞTAT MÜNAQİŞəsinə

2021-ci ilin may ayında ABŞ Ali Məhkəməsinin Roe v. Wade qərarını ləğv etməsi ilə abort məsələsi üzrə milli səviyyəli mübarizələr sona çatdı. Lakin bu qərar, məsələni dövlət səviyyəsində həll etmək məsuliyyətini yerli qanunvericilik orqanlarına verdi. Jacob Sullum bu dəyişikliyi belə qiymətləndirdi:

"Roe v. Wade ləğv edildikdən sonra abort məsələsi üzrə siyasi mübarizələr davam edəcək, lakin bu dəfə əsasən konstitusiya hüququ və Ali Məhkəmənin tərkibi ilə bağlı milli səviyyəli müzakirələrdən çox, hər bir ştatın öz qanunvericilik orqanlarında həll olunacaq."

Bu dəyişiklik həm tərəflər üçün məmnuniyyət doğurmadı, həm də məsələnin gərginliyini azaldaraq, ölkənin milli siyasətindəki əsas müzakirə mövzularından birini azaltmış oldu.

BERNİ SANDERS: İQTİSADİ FİKRİYYATIN QƏHRƏMANI VƏYA TƏHLÜKƏSİ?

2016-cı ilin may ayında Bernie Sanders Demokratik partiyanın prezidentliyə namizədi olaraq çıxış etdi. Onun iqtisadi siyasəti geniş kütlələr tərəfindən dəstəklənsə də, xarici siyasət və cinayət ədaləti məsələlərindəki mövqeyi çox da diqqət çəkdi. Matt Welch onun iqtisadi fikirlərini tənqid edərək yazdı:

"Sanders iqtisadi məsələlərdə çox radikal fikirlər irəli sürür. O, ABŞ-nin digər ölkələrlə ticarətini məhdudlaşdırmaq, poçt xidmətlərindən borc almaq imkanı yaratmaq kimi təkliflərlə çıxış edir. Onun bazar iqtisadiyyatına olan münasibəti isə həddindən artıq qorxu və etinasızlıqla xarakterizə olunur."

Glenn Garvin isə Sandersin seçicilər arasında qazandığı populyarlığı belə təhlil etdi:

"Sanders hətta məğlub olsa belə, ölkə üzrə Demokrat seçicilərinin təxminən 40 faizini öz tərəfinə çəkə bilir. Bu, onun 1920-ci ildə həbsxanada ikən prezidentliyə namizədliyini irəli sürmüş Eugene V. Debs kimi bir şəxsiyyətin arxasınca getməsi baxımından da diqqətəlayiq nəticədir."

POÇT XİDMƏTLƏRİ: MONOPOLYA VƏ LAYİQ QİYMƏTLƏR MÜNAQİŞƏSİ

1991-ci ilin may ayında poçt xidmətlərinin qiymətlərinin astronomik dərəcədə artması məsələsi gündəmə gəldi. Carolyn Lochhead bu problemi belə təhlil etdi:

"Poçt xidmətlərində əməyin qiyməti nəzarətsiz şəkildə artmaqdadır. Heç bir rəqabətin olmadığı şəraitdə, poçt xidməti öz fəaliyyətini əsasən öz maraqları üçün təşkil edir. Bu isə istifadəçilərin lehinə deyil."

Douglas Adie və Lee Epstein kimi ekspertlər də bu mövzuda eyni qənaətə gəldilər: poçt xidmətlərində rəqabətin olmaması, xidmətlərin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə və qiymətlərin artmasına səbəb olur.

AMTRACK: DÖVRÜN NƏQLİYYAT SORGUSU

1981-ci ilin may ayında Amtrak dəmiryol nəqliyyatının iqtisadiyyatı müzakirə edildi. 1970-ci ildə ABŞ Konqresi və prezident Nikson tərəfindən dəmiryol sərnişin nəqliyyatının davam etdirilməsi üçün 40 milyon dollar ayrılmışdı. Lakin 1981-ci ildə artıq bu sistemə ildə təxminən 900 milyon dollar xərclənirdi. Amtrak rəhbərləri isə bu sistemin tezliklə sabit və davamlı fəaliyyət göstərəcəyini proqnozlaşdırırdılar.

Bu mövzular keçmişdən günümüzə qədər ABŞ-nin iqtisadi, sosial və siyasi həyatında mühüm rol oynayan məsələlər olaraq qalmaqdadır. Hər birinin özünəməxsus təsiri və nəticələri olmuşdur ki, bu da ölkənin inkişaf yolunu formalaşdırmışdır.