Azərbaycanın batareyaların qeyri-rəsmi emalı sahələrində təmizləmə uşaqların qurğuşunla zəhərlənməsinin qarşısını ala bilər

Qurğuşunla zəhərlənmə təhlükəsi: Qeyri-rəsmi batareya emalı sahələri

Qurğuşun-qurğuşun batareyaları dünyanın hər yerində geniş istifadə olunur. Elektrik avtomobillərinin və adi avtomobillərin əsas enerji mənbəyidir, həmçinin inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ehtiyat enerji saxlanmasında rol oynayır. Lakin bu batareyaların kifayət qədər təmizləmə tədbirləri olmayan emal müəssisələrində emal olunması yerli torpaqların min illər boyu qurğuşunla çirklənməsinə səbəb olur.

Tədqiqat nəticələri: Torpaq təmizlənməsi effektivliyini sübut etdi

Bangladeşdə aparılan son tədqiqatlar göstərir ki, istifadəsiz batareya emalı sahələrinin yaxınlığındakı qurğuşunla çirklənmiş torpaqların təmizlənməsi və fosfatla emalı uşaqların qanındakı qurğuşun səviyyəsini 22% azalda bilir. Tədqiqat Beynəlxalq Gigiyena və Ətraf Mühit Sağlamlığı Jurnalında dərc olunub.

"Batareya emalı sahələri yaşayış və kənd təsərrüfatı ərazilərinə çox yaxın yerləşir. Bu da yerli əhalinin qurğuşun emissiyaları ilə qarşılaşmasına səbəb olur və torpaqla su mənbələrini çirkləndirir."

Tədqiqat metodologiyası

Tədqiqatçılar Banqladeşin Tangail rayonunda 2019-cu ildə fəaliyyətini dayandırmış iki istifadə olunmuş batareya emalı sahəsinin yaxınlığında yaşayan 130 uşağın qanındakı qurğuşun səviyyəsini analiz ediblər. Həmçinin, bu ərazilərdən uzaqda yaşayan 37 uşağın qan nümunələri də müqayisə üçün istifadə olunub.

Tədqiqatçılar bir ərazidə torpaq təmizləmə işləri aparıb, digərində isə belə tədbirlər həyata keçirilməyib. İşlər başlamazdan əvvəl yerli əhaliyə qurğuşun çirklənməsinin təhlükələri haqqında məlumat verilib və könüllülərdən icazə alınıb.

Nəticələr: Təmizləmə effektivliyini təsdiqləyir

Torpaq təmizləmə əməliyyatlarından sonra emal sahəsinin torpağındakı qurğuşun səviyyəsi 20 mindən çox hissədən milyon hissəyə (ppm) 400-dən az hissəyə enib. Bu göstərici ABŞ Ətraf Mühafizə Agentliyinin 2023-cü ildə qəbul etdiyi standartlara uyğun idi (2024-cü ildə bu limit 200 ppm-ə endirildi).

Tədqiqatçılar 68 evin oyun meydançalarından, yol kənarlarından və həyətlərindən torpaq toplayıb təmizləyiblər. Bir il sonra təmizlənmiş ərazidə yaşayan 89 uşaqda qurğuşun səviyyəsi 90.1 mikroqramdan 70.4 mikroqrama enib ki, bu da 21%-dən çox azalma deməkdir.

Digər ərazidə isə torpaq təmizlənməsi aparılmayıb. Bu ərazidə yaşayan uşaqların qurğuşun səviyyəsi isə yalnız 8.4% azalıb (88.5 mikroqramdan 81.1 mikroqrama).

Tədqiqatın əhəmiyyəti və gələcək perspektivlər

Tədqiqat nəticələri göstərir ki, qeyri-rəsmi batareya emalı sahələrinin təmizlənməsi uşaqların qurğuşunla zəhərlənməsinin qarşısını almaqda effektiv metod ola bilər. Bu metod inkişaf etməkdə olan ölkələrdə tətbiq edilə bilər.

Uzmanlar qeyd edirlər ki, belə ərazilərdə yaşayan uşaqların qanındakı qurğuşun səviyyəsi tərk edilmiş qurğuşun mədənləri yaxınlığındakı ərazilərdəki səviyyəyə bərabər ola bilir. Bu səbəbdən belə ərazilərdə təmizləmə işlərinin aparılması vacibdir.