Sosial Yardım Robotikası Sahəsində İnqilab edən USC Professoru

Maja Matariç: Sosial Yardım Robotikasının Yaradıcısı

Maja Matariç, robototexnika sahəsinin inkişafında böyük rol oynayan alimlərdən biridir. O, 2005-ci ildə sosial yardım robotikasının əsaslarını qoymuş və bu sahədə aparıcı tədqiqatlar aparmışdır. Hazırda Kaliforniya Universitetində (USC) kompüter elmi, neyroscience və pediatriya üzrə professor olaraq fəaliyyət göstərir.

Robotlar vasitəsilə fərdi terapiyalar

Matariçin tədqiqatları, robotların insanlarla sosial əlaqələr quraraq onlara yardım etməsinə əsaslanır. Onun yaratdığı robotlar, danışa bilir, oyunlar oynaya bilir və emosiyalara reaksiya verə bilir. Bu texnologiyalar, xüsusilə uşaqlar və gənclər arasında terapiya prosesini asanlaşdırmaq üçün istifadə olunur.

Matariçin əsas tədqiqat sahələrindən biri də sosial yardım robotikasıdır. O, bu sahədə apardığı işlərə görə 2025-ci ildə MassRobotics Robotics Medalına layiq görülmüşdür. Bu mükafat, robototexnika sahəsində qadın tədqiqatçılara verilir və onları dəstəkləyir.

Mükafat mərasimindəki hissləri

Matariç, mükafatı aldıqdan sonra böyük sevinc yaşadığını bildirmişdir:

"Mən çoxlu mükafatlar aldım və bu mənim üçün böyük fəxrdir. Amma MassRobotics medalı xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki otaqdakı insanların ən azı yarısını tanıyırdım. Hər kəs gülümsəyirdi və böyük bir sevgi hissi vardı."

Mühəndislik yolunun başlanğıcı

Matariç, Belqradda (Serbiya) böyümüşdür. Atası mühəndis, anası isə yazıçı idi. Onun mühəndisliyə olan marağı atası ilə bağlıdır. 16 yaşında atasını itirdikdən sonra anası ilə birlikdə ABŞ-yə köçmüşdür.

O, mühəndis olmaq haqqında əvvəlcədən düşünməsə də, USC-də fəaliyyətə başladıqdan sonra özünü həqiqi mühəndis kimi görməyə başlamışdır. Matariç, gənclərə də eyni mesajı vermək istəyir: "Həyata əvvəlcədən tam hazır olmaq məcburiyyətində deyilsiniz."

Təhsil və karyera yolunda addımlar

Matariç, Kanzas Universitetində kompüter elmi üzrə bakalavr təhsili almışdır. Burada sənaye robototexnikası ilə tanış olmuş və bu sahəyə böyük maraq göstərmişdir. 1987-ci ildə bakalavr dərəcəsini aldıqdan sonra, MIT-də (Massaçusets Texnologiya İnstitutu) aspirantura təhsili almaq üçün müraciət etmişdir.

MIT-də təhsil aldığı ilk ildə, müxtəlif tədqiqat layihələrini araşdırmağa başlamış və Rodney Brooks ilə tanış olmuşdur. Brooks, reaktiv və davranış əsaslı robot sistemləri üzərində işləyirdi. Onun tədqiqatları Matariçi çox heyran etmiş və nəticədə o, Brooksun laboratoriyasına qoşulmuşdur. Aspiranturada oxuyarkən, heyvanların yer müəyyənləşdirmə texnikalarından ilhamlanaraq robotlar üçün yeni naviqasiya metodları inkişaf etdirmişdir.

Gələcəkdəki perspektivlər

Matariçin tədqiqatları, xüsusilə autizm spektrli uşaqların kommunikasiya bacarıqlarının inkişafına yönəlmişdir. Onun yaratdığı robotlar, bu uşaqların sosial əlaqələr qurmasına və emosional problemlərlə mübarizə aparmasına kömək edir.

Gələcəkdə, sosial yardım robotikasının daha da inkişaf edəcəyi və müxtəlif sahələrdə istifadə olunacağı gözlənilir. Matariçin işi isə bu sahənin inkişafında böyük rol oynayacaqdır.