Clarence Thomas breekt record als langstzittende rechter in het Amerikaanse Hooggerechtshof

Clarence Thomas heeft deze week een historisch record gevestigd door de op één na langstzittende rechter te worden in de geschiedenis van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Als hij zijn ambtstermijn volhoudt tot 2028, zal hij het record van William O. Douglas – benoemd door Franklin D. Roosevelt – verbreken. Douglas was 36 jaar en 209 dagen in functie.

Thomas, die al sinds 1991 zitting heeft, heeft niet alleen een indrukwekkende staat van dienst, maar ook een diepgaande invloed gehad op de rechtspraak van het Hooggerechtshof. Zijn opvattingen hebben in veel gevallen de meerderheid bepaald, met name in cruciale zaken zoals de uitbreiding van wapenrechten en de intrekking van het grondwettelijke recht op abortus.

Zijn impact blijft niet beperkt tot de afgelopen jaren. In de zittingsperiode 2021–2022 speelde Thomas een sleutelrol in beslissingen als New York State Rifle and Pistol Association v. Bruen en Dobbs v. Jackson Women's Health Organization. Zijn juridische stempel is duidelijk zichtbaar in de huidige rechtspraak, hoewel zijn invloed in de afgelopen termijn wat wisselvalliger was.

In de zaak Louisiana v. Callais werd zijn kritische houding ten opzichte van een ruime interpretatie van de Voting Rights Act weerspiegeld. Daarentegen werd zijn steun voor brede uitvoerende bevoegdheden in Learning Resources v. Trump verworpen, wat leidde tot een bittere en omstreden dissenterende uitspraak van Thomas.

Met nog 11 grote zaken te gaan in de zittingsperiode 2025–2026, blijft de uiteindelijke impact van Thomas' jurisprudentie onzeker. Toch is één ding zeker: zijn nalatenschap zal nog lang voelbaar zijn.

Een vergelijking met Stephen Field

Op de derde plaats van langstzittende rechters staat Stephen Field, benoemd door Abraham Lincoln. Field en Thomas delen opvallende parallellen. Beide rechters brachten het grootste deel van hun carrière door met het schrijven van dissenting opinions, waarbij ze vaak in de minderheid bleven. Toch zagen ze uiteindelijk dat hun juridische visies werden omarmd door de meerderheid.

Fields dissent in The Slaughter-House Cases (1873) werd bijvoorbeeld in 1897 overgenomen door het Hooggerechtshof en verder uitgewerkt in de baanbrekende zaak Lochner v. New York (1905). Deze zaak had verstrekkende gevolgen voor de Amerikaanse arbeidswetgeving.

Deze geschiedenis toont aan dat een toekomstig Hooggerechtshof oude 'gevestigde' uitspraken kan en soms zal verwerpen. Eenzelfde dynamiek is de afgelopen jaren zichtbaar bij Thomas. Zijn voormalige dissenting opvattingen over wapenrechten, abortus en positieve discriminatie zijn nu onderdeel van de meerderheidsbeslissingen.

De toekomst van Thomas' nalatenschap

Net als Field zal Thomas een invloed hebben die ver voorbij zijn ambtsperiode reikt. Zijn juridische erfenis zal nog decennia na zijn vertrek uit het Hooggerechtshof voelbaar zijn, ongeacht wie hem opvolgt.

Ander juridisch nieuws: AI in de rechtszaal

Onlangs ging een virale tweet van de bekende advocaat Neal Katyal rond op sociale media. Katyal, die succesvol optrad tegen de importtarieven van voormalig president Donald Trump, schreef dat hij kunstmatige intelligentie had gebruikt als onderdeel van zijn voorbereiding op de zaak. Zijn opmerking leidde tot een felle discussie onder juristen over het gebruik van AI in de rechtspraktijk.

Katyal's uitspraak werd niet door iedereen gewaardeerd. Zijn toon werd door sommigen als opscheppend ervaren, wat bijdroeg aan de controverse. Toch markeert deze discussie een groeiende trend: de integratie van technologie in de juridische sector.