De grote evangelicale scheuring: kan MAGA standhouden?

Donald Trump wordt door velen vooral herinnerd als een president die oorlog voerde – tegen migranten, handelspartners, Venezuela, Iran en mogelijk Cuba. Nu lijkt hij ook de oorlog te verklaren aan religie. Zijn recentste felle aanval was gericht op paus Leo XIV, die hij betitelde als "zwak op het gebied van criminaliteit" en "zeer liberaal", die volgens Trump de radicale linkse agenda zou dienen. Ook beschuldigde hij de paus ervan Iran te willen helpen aan kernwapens.

Deze uitspraken volgden op een reeks eveneens omstreden berichten, niet alleen voor katholieken, maar voor het hele christendom. Zo plaatste Trump op Paasmorgen een beledigende boodschap over de Iraanse leiding, dreigde hij de dag erna met genocide op het Iraanse volk en publiceerde hij een AI gegenereerd beeld van zichzelf als een Christusachtige figuur die een wonder verricht. Deze provocaties, samen met de opmerkingen van vicepresident JD Vance, die tijdens een bijeenkomst van Turning Point USA – een politiek geladen, quasi-religieuze jongerenorganisatie – de paus adviseerde hoe hij over morele en spirituele kwesties moest spreken, zetten de relatie tussen Trump en religieuze groepen verder onder druk.

Deze escalatie komt op een moment dat er langzaam maar zeker barsten ontstaan in de tot nu toe zo hechte evangelicale basis van conservatieve christenen. Als deskundige op het gebied van evangelisch christendom analyseer ik waarom de MAGA-gerelateerde religieuze steun afbrokkelt – en wat dat betekent voor de toekomst van Trump, zijn bondgenoten en de opvolgers van MAGA.

De verdeeldheid binnen het evangelicalisme

Tot voor kort stonden evangelicalen eendrachtig achter Trump. Maar nu zijn ze verdeeld over theologische kwesties, en geen van beide kampen is tevreden over Trumps gebrek aan respect voor religieuze normen. Om te begrijpen hoe we hier zijn gekomen, moeten we eerst de theologische achtergronden verkennen.

Amerikaanse evangelicalen kunnen grofweg in twee groepen worden verdeeld: de reformatoren (of calvinisten) en de arminianen. Deze groepen zijn vernoemd naar twee belangrijke figuren uit de 16e-eeuwse Reformatie. Hoewel Martin Luther en Hendrik VIII vaak worden geassocieerd met deze periode, speelden andere theologen een minstens zo cruciale rol. Een van hen was de Nederlandse theoloog Johannes Calvijn, die leerde dat God van tevoren heeft besloten wie naar de hemel en wie naar de hel gaat – en dat mensen daar niets aan kunnen veranderen.

Zijn tegenstander Jacobus Arminius stelde daarentegen dat ieder mens de keuze heeft om zich te bekeren en gered te worden. Tot voor kort domineerden de arminianen het Amerikaanse evangelicalisme. Gedurende minstens vijftig jaar, mogelijk zelfs langer, hebben zij de grootste kerken geleid en enorme invloed uitgeoefend.

De opkomst van de calvinisten

In de afgelopen decennia is er echter een verschuiving gaande. Calvinisme wint aan populariteit, mede dankzij organisaties als Desiring God en The Gospel Coalition, die zich richten op een strikt Bijbelgetrouwe leer. Deze beweging heeft een nieuwe generatie evangelicalen gevormd die zich afzet tegen de meer pragmatische, politiek georiënteerde arminianen.

Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de relatie met Trump. Calvinisten benadrukken morele integriteit en respect voor religieuze autoriteiten, terwijl Trump juist bekendstaat om zijn provocerende taal en gebrek aan respect voor traditionele normen. Zijn aanval op de paus en zijn controversiële uitspraken over religie staan haaks op de waarden van veel calvinisten.

De reactie van de arminianen

Ook de arminianen, die traditioneel dichter bij de politiek staan, beginnen zich te distantiëren van Trump. Veel van hen vinden zijn gedrag onverenigbaar met het christelijke geloof. De verdeeldheid binnen de evangelicale gemeenschap groeit, en dat heeft gevolgen voor de politieke invloed van MAGA.

De vraag is nu: kan MAGA deze scheuring overleven? De traditionele eenheid van de evangelicale achterban was een van de pijlers van Trumps politieke macht. Als deze eenheid verder afbrokkelt, kan dat grote gevolgen hebben voor zijn politieke toekomst en die van zijn opvolgers.

"De verdeeldheid binnen het evangelicalisme is niet alleen een theologische kwestie, maar ook een politieke. Als Trump zijn religieuze achterban niet kan verenigen, verzwakt zijn positie aanzienlijk."

Het is duidelijk dat de relatie tussen Trump, MAGA en de evangelicale gemeenschap onder druk staat. De komende tijd zal moeten blijken of deze scheuring blijvend is – en wat dat betekent voor de toekomst van de Amerikaanse politiek.