Hittegolven worden dodelijker dan gedacht: nieuwe studie toont verrassende risico’s

De traditionele maatstaf voor de gevaren van hitte, de natteboltemperatuur, lijkt niet meer toereikend. Deze temperatuur meet de combinatie van hitte en vochtigheid om te bepalen hoe goed het menselijk lichaam zichzelf kan afkoelen. Normaal gesproken zorgt verdampend zweet op de huid voor afkoeling, maar bij hoge luchtvochtigheid stopt dit proces. Zonder externe koeling kan het lichaam dan oververhit raken en zelfs stoppen met functioneren.

Tot voor kort gold een natteboltemperatuur van 35°C als de grens voor menselijke overleving. Dit komt overeen met 95°F bij 100% luchtvochtigheid. Zulke omstandigheden werden zelden lang genoeg gehandhaafd om massale sterfte te veroorzaken. Maar een nieuwe studie in Nature Communications toont aan dat deze maatstaf ontoereikend is.

Onderzoek onthult verrassende risico’s

Het team van klimaatwetenschapper Sarah Perkins-Kirkpatrick van de Australian National University analyseerde zes extreme hittegolven met een nieuw fysiologisch model, genaamd HEAT-Lim. De onderzochte hittegolven vonden plaats in:

• Saoedi-Arabië (2024)
• Bangkok (2024)
• Phoenix (2023)
• Mount Isa (2019)
• Karachi (2015)
• Sevilla (2003)

Met uitzondering van de hittegolf in Australië in 2019, gingen deze gebeurtenissen gepaard met duizenden sterfgevallen door hart- en vaatziekten of ademhalingsproblemen die niet direct aan hitte werden toegeschreven. Het oude nattebolmodel hield vooral rekening met temperatuur, wat leidde tot een systematische onderschatting van de werkelijke dodelijkheid van hittegolven.

Perkins-Kirkpatrick vertelde aan The Guardian:

‘Mijn eerste gedachte was: oh sh*t. Ik had niet verwacht dit te zien, vooral niet als je inzoomt op individuele steden.’

Nieuwe inzichten in overlevingsgrenzen

Door het model aan te passen op basis van menselijke fysiologie, ontdekten de onderzoekers dat alle zes hittegolven perioden bevatten waarin directe blootstelling aan de zon dodelijk was voor ouderen. Bij twee hittegolven was de situatie extra zorgwekkend:

• Tijdens de hittegolf in Phoenix in 2023 was geen enkele schaduw voldoende om mensen ouder dan 65 jaar te redden.
• Tijdens de hittegolf in Karachi in 2015 waren zelfs mensen tussen de 18 en 35 jaar niet veilig in de volle zon. De sterfte liep hier op tot meer dan 2.000 doden.

Perkins-Kirkpatrick stelt de urgente vraag:

‘Als dit nu al gebeurt, wat betekent dat dan voor een toekomst die twee of drie graden warmer is?’

Gevolgen voor de toekomst

De bevindingen benadrukken dat de huidige maatstaven voor hittegevaar niet meer voldoen. Klimaatverandering maakt hittegolven niet alleen frequenter, maar ook dodelijker. De traditionele natteboltemperatuur blijkt een ontoereikende indicator, omdat deze geen rekening houdt met de complexe interactie tussen temperatuur, vochtigheid en menselijke fysiologie.

Experts pleiten voor een herziening van de huidige waarschuwings- en preventiesystemen om beter rekening te houden met de nieuwe inzichten. Vooral kwetsbare groepen, zoals ouderen en mensen met onderliggende gezondheidsproblemen, lopen een groter risico dan eerder werd aangenomen.