Musk versus Altman: OpenAI in de rechtszaal over missie en winst

De strijd tussen Elon Musk en Sam Altman over de toekomst van OpenAI belandt volgende maand in de rechtszaal. Musk beschuldigt Altman ervan dat hij OpenAI, ooit opgericht als een non-profitorganisatie met als doel de mensheid te dienen, illegaal heeft omgevormd tot een winstgedreven techgigant. De zaak draait om een geschil dat al jaren sluimert en nu uitmondt in een juridische confrontatie.

Musk stelt in zijn aanklacht dat Altman en zijn team OpenAI hebben veranderd in een bedrijf dat binnenkort naar de beurs kan gaan met een geschatte waarde van bijna 1 biljoen dollar. Volgens Musk is deze transformatie in strijd met de oorspronkelijke missie van OpenAI, die was gericht op het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie ten bate van de hele mensheid, zonder winstoogmerk.

De geschiedenis van OpenAI: van idealisme naar miljardenbedrijf

OpenAI werd in 2015 opgericht door Musk, Altman en negen anderen. De oprichters stelden destijds dat hun doel was om ‘digitale intelligentie te bevorderen op een manier die de mensheid als geheel ten goede komt’. In 2018 werd een charter gepubliceerd waarin OpenAI beloofde zich te richten op het helpen van andere projecten als die dicht bij het bereiken van kunstmatige algemene intelligentie (AGI) kwamen – een technologie die menselijke capaciteiten zou overtreffen.

Vandaag de dag ziet OpenAI er heel anders uit. Het bedrijf beschikt over energieverslindende datacenters, een chatbot die betrokken is bij meerdere schietincidenten en een samenwerking met het Pentagon voor militaire toepassingen. Techjournalist Karen Hao waarschuwde in 2025 dat OpenAI ‘de grootste bedreiging voor de democratie tot nu toe’ vormt. Na kritiek van gebruikers kondigde Altman recent aan dat het bedrijf haar overeenkomst met het Pentagon zal aanpassen om ‘geen opzettelijk gebruik voor binnenlandse surveillance van Amerikaanse burgers’ toe te staan.

De kern van het conflict: wie controleert OpenAI?

Volgens OpenAI was de overstap naar een winstmodel noodzakelijk om voldoende financiële middelen te verwerven voor de ontwikkeling van AI. Om investeerders aan te trekken, moest het bedrijf zich omvormen tot een for-profit organisatie. De oorspronkelijke non-profitorganisatie, nu omgedoopt tot de OpenAI Foundation, werd de moedermaatschappij van de nieuwe for-profit tak.

Musk stelt echter dat hij in 2017 al akkoord ging met de overstap naar een winstmodel, maar onder voorwaarde dat hij ‘absolute controle’ zou krijgen als enige CEO – en dat Tesla zou fuseren met OpenAI. Na een machtsstrijd met Altman in 2018 verliet Musk de raad van bestuur. OpenAI beweert dat hij vertrok om belangenverstrengeling met Tesla te voorkomen. Nu eist Musk dat de miljardenwinsten van de for-profit tak worden teruggegeven aan de OpenAI Foundation. Daarnaast wil hij dat Altman wordt verwijderd uit de leiding van zowel de for-profit als de non-profit organisatie.

De gevolgen van OpenAI’s transformatie

De transformatie van OpenAI van een idealistisch non-profitorganisatie naar een commercieel bedrijf heeft diepe sporen achtergelaten. Waar het bedrijf ooit beloofde AGI alleen te ontwikkelen als het anderen niet kon helpen, is het nu een van de meest waardevolle techbedrijven ter wereld. Critici wijzen op de risico’s van dergelijke technologie, zoals de betrokkenheid van de chatbot bij geweldsincidenten en de samenwerking met defensie.

Musk, die OpenAI in 2024 aanklaagde, benadrukt dat de oorspronkelijke missie van het bedrijf volledig is verwaterd. ‘OpenAI is veranderd van een organisatie die de mensheid wilde dienen in een bedrijf dat de wereld moet opruimen na de schade die het heeft aangericht,’ aldus Musk. Zijn aanklacht markeert een nieuwe fase in de strijd om de toekomst van kunstmatige intelligentie.