Verenigde Naties: Inheemse volkeren vechten voor overleving tijdens jaarlijkse forum

VN-forum over inheemse volkeren: een strijd om overleving

Honderden afgevaardigden van inheemse volkeren uit de hele wereld arriveren deze week in New York voor het United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues. Het jaarlijkse evenement, met dit jaar als thema ‘Zorg voor de gezondheid van inheemse volkeren, ook in conflictgebieden’, vindt plaats tegen een achtergrond van toenemende bedreigingen.

Drie grote uitdagingen

De bijeenkomst wordt overschaduwd door drie urgente kwesties:

• Klimaatverandering en groene transitie: Projecten voor hernieuwbare energie en de winning van kritieke mineralen leiden vaak tot schendingen van inheemse landrechten. Inheemse gemeenschappen eisen directe toegang tot klimaatfinanciering, zonder tussenkomst van staten of buitenlandse instanties.
• Kunstmatige intelligentie: De AI-revolutie drijft de exploitatie van inheemse gebieden aan voor datamining en energievraag, wat nieuwe bedreigingen vormt voor hun leefgebieden.
• Conflicten en gezondheidscrisis: Gewapende conflicten en militarisering verergeren de ecologische schade en verdrijven inheemse volkeren van hun land. Hun gezondheid wordt direct bedreigd door deze ontwikkelingen, naast de historische gevolgen van kolonialisme.

Visa-beperkingen als eerste obstakel

Voordat de diplomatieke gesprekken überhaupt kunnen beginnen, moeten veel afgevaardigden eerst de praktische barrière van visa-beperkingen overwinnen. De Trump-administratie heeft de toegang tot de VS aanzienlijk beperkt, wat vooral gevolgen heeft voor afgevaardigden uit het Globale Zuiden.

Mariana Kiimi Ortiz Flores, een Na Ñuu Savi-afkomstige uit Mexico en medewerker bij Cultural Survival, deelt haar ervaringen:

„Het wordt steeds moeilijker om de Verenigde Staten binnen te komen, niet alleen door de visa-problemen. Mensen uit het Globale Zuiden, vooral inheemse volkeren met een donkere huidskleur en bepaalde uiterlijke kenmerken, voelen zich bedreigd door de algemene onveiligheid en haatzaaiende retoriek tegen Latijns-Amerikaanse en inheemse bevolkingsgroepen.”

Vorige jaar hielp haar organisatie inheemse leiders uit Bolivia om deel te nemen aan het forum en te protesteren tegen mijnbouw op hun traditionele land. Na het forum werden ze lastiggevallen door een politieke leider en besloten ze niet terug te keren.

„Het forum zou bedoeld zijn voor inheemse volkeren, maar we voelden dat de macht bij de staten ligt. De strijd om hun land te verdedigen tegen de extractieve industrie raakt hen niet alleen fysiek, maar ook mentaal en spiritueel.”

Gezondheid als kern van de strijd

Een recent rapport van Geoffrey Roth, een afstammeling van de Standing Rock Sioux en voormalig vice-voorzitter van het Permanent Forum, benadrukt dat de gezondheid van inheemse volkeren onlosmakelijk verbonden is met hun land, milieu en soevereiniteit. Deze factoren kunnen niet los van elkaar worden gezien.

Roth wijst erop dat gewapende conflicten en de groene transitie de ecologische schade verergeren en inheemse gemeenschappen verder verdrijven. „Deze crises zijn geen losse problemen, maar onderdeel van een groter systeem dat inheemse volkeren systematisch marginaliseert,” aldus Roth.

Oproep tot actie

De afgevaardigden hopen dat het forum niet alleen een platform wordt voor discussie, maar ook voor concrete actie. Zij pleiten voor:

• Directe toegang tot klimaatfinanciering voor inheemse gemeenschappen.
• Stopzetting van visa-beperkingen voor afgevaardigden uit het Globale Zuiden.
• Erkenning van inheemse landrechten in alle projecten voor groene energie en AI-ontwikkeling.

„Deze bijeenkomst is meer dan een overleg – het is een strijd om overleving,” aldus een woordvoerder van het forum. „De stemmen van inheemse volkeren moeten centraal staan in alle beslissingen die hun toekomst bepalen.”