VS en Iran in patstelling: noch oorlog, noch vrede

Vicepresident J.D. Vance vertelde vertrouwelingen vorige week dat het verlaten van de onderhandelingen met Iran en het afkondigen van een blokkade op Iraanse havens "waarschijnlijk binnen enkele dagen de Iraniërs zou doen inbinden", aldus de Financial Times. In plaats daarvan kregen de Amerikaanse onderhandelaars een blamage te verwerken: woensdagmiddag lieten de Iraanse delegatie weten niet aanwezig te zijn bij de tweede ronde besprekingen in Pakistan.

President Donald Trump, die eerder had gedreigd "direct te beginnen met bombarderen" zodra de wapenstilstand tussen de VS en Iran afliep, maakte nu bekend dat hij de aanval op Iran zou uitstellen totdat de Iraanse leiders een gezamenlijk voorstel zouden indienen. De blokkade blijft wel van kracht. Volgens Axios overweegt de Trump-regering in het geheim de wapenstilstand met nog eens drie tot vijf dagen te verlengen. De VS en Iran zitten nu in een ongemakkelijke patstelling: noch oorlog, noch vrede.

De Amerikaanse regering ging vol vertrouwen de onderhandelingen in, ervan overtuigd dat de druk van Washington Iran snel zou doen capituleren tegen minimale kosten. Maar opnieuw bleek dat Iran langer standhoudt dan verwacht en schade kan toebrengen. Hoewel er minder slachtoffers vallen dan tijdens een volledige oorlog, blijft de situatie in de Perzische Golf onstabiel en groeit de economische schade wereldwijd.

Woensdagochtend vielen Iraanse troepen twee containerschepen aan in de Straat van Hormuz, de enige toegang tot de Perzische Golf. Volgens de UK Maritime Trade Organization raakte één van de schepen "zwaar beschadigd".

Trump stelde in zijn aankondiging van de verlengde wapenstilstand dat Iran niet aan de onderhandelingen kon deelnemen omdat de regering "ernstig verdeeld" zou zijn. Toch hebben verschillende Iraanse functionarissen duidelijk gemaakt dat ze niet willen onderhandelen zolang de blokkade van kracht blijft. Mohammad Bagher Ghalibaf, voorzitter van het Iraanse parlement en door de VS bestempeld als gematigd leider, zei dinsdagavond dat de blokkade de wapenstilstand schendt en dat Iran "nieuwe kaarten op tafel zal leggen op het slagveld".

De afgelopen dagen probeerde Trump Iran in een hoek te drijven door te beweren dat het land al akkoord was gegaan om "alles" op te geven, waaronder uraniumverrijking en inmenging in andere landen, zonder tegenprestatie. Hij had immers eerder succes geboekt door de grenzen op te rekken. Pakistaanse bemiddelaars eisten aanvankelijk – en Trump ging daar in privé mee akkoord – dat de wapenstilstand tussen de VS en Iran ook een staakt-het-vuren in Libanon zou omvatten. Vervolgens beweerden Trump en Vance dat Libanon niet onder de deal viel en dat Israël daar de strijd zou moeten voortzetten. Ondanks Iraanse waarschuwingen dat de voortdurende gevechten een dealbreker waren, verscheen Ghalibaf toch aan de onderhandelingen in Pakistan. Enkele dagen later kondigde Trump alsnog een wapenstilstand in Libanon af.

Ook met de blokkade lijkt het scenario zich te herhalen. Hoewel Ghalibaf Trump openlijk beschuldigde van "leugens" en "trucs", liet hij de deur op een kier staan voor verdere besprekingen.