Departament Energii USA nie wydaje nawet 2% swojego budżetu

Budżet jak nie do wydania: DOE dysponuje ogromnymi środkami, ale nie ma kto ich wydać

Departament Energii Stanów Zjednoczonych (DOE) stanął przed nietypowym wyzwaniem: dysponuje rekordowymi środkami finansowymi, których nie jest w stanie wydatkować. Według raportu opublikowanego przez EFI Foundation – organizację badającą innowacje w energetyce – w roku fiskalnym 2025 DOE wydał zaledwie 2% swojego całkowitego budżetu. To znacznie mniej niż 38% z poprzedniego roku.

Mniejszy zespół, większe wyzwania

Przyczyną problemu jest nie tylko polityczna niestabilność w Waszyngtonie, ale przede wszystkim drastyczne zmniejszenie liczby pracowników. Dzięki działaniom Departamentu Efektywności Rządowej co piąty pracownik DOE odszedł z agencji. Dodatkowo, sekretarz energii Chris Wright przeprowadził restrukturyzację, łącząc i reorganizując biura, co jeszcze bardziej utrudniło efektywną pracę.

Brak wystarczającej liczby pracowników i jasnych wytycznych sprawia, że DOE ma ogromne trudności z wykorzystaniem przyznanych środków. Choć Kongres przyznaje budżet, to agencje same decydują o jego alokacji, zawierając kontrakty, udzielając dotacji i pożyczek. Każda transakcja wymaga jednak szczegółowej analizy, co przy mniejszym zespole staje się niemal niemożliwe.

Rekordowe środki, rekordowe wyzwania

Sytuację pogorszył napływ środków z Ustawy o Inwestycjach w Infrastrukturę i Zatrudnienie (2021) oraz Ustawy o Redukcji Inflacji (2022). Łącznie DOE otrzymało dzięki nim 97 miliardów dolarów – największe federalne wsparcie dla walki ze zmianami klimatu w historii USA. Jednak okres prosperity okazał się krótkotrwały.

Po powrocie prezydenta Trumpa do Białego Domu w zeszłym roku, jego administracja zamroziła część funduszy i rozpoczęła czystki wśród federalnych pracowników. W efekcie, około 3 tysięcy osób (co piąty pracownik DOE) odeszło z agencji w ramach programu odroczonych rezygnacji. Zlikwidowano setki projektów, co doprowadziło do utraty 23 miliardów dolarów federalnego wsparcia.

Choć Ustawa One Big Beautiful Bill zeszłego lata odebrała DOE około 1,8 miliarda dolarów, większość środków z IRA została już rozdysponowana lub pozostaje nienaruszone. To stawia DOE w paradoksalnej sytuacji: dysponuje historycznie wysokim budżetem, ale brakuje mu rąk do pracy.

Przeszkody w zatrudnieniu i wolniejsze wydatkowanie

Już przed czystkami w federalnej administracji DOE borykało się z trudnościami w rekrutacji wystarczającej liczby pracowników, aby sprostać terminom finansowania wynikającym z IRA. Biuro Programów Pożyczkowych, odpowiedzialne za rozdysponowanie setek miliardów dolarów w formie pożyczek, było krytykowane za zbyt wolne tempo działań.

„DOE mierzy się z największą nierównowagą w swojej historii” – powiedział Alex Kizer, wiceprezes EFI Foundation. W roku fiskalnym 2017 na każdego pełnoetatowego pracownika przypadało około 4,7 miliona dolarów budżetu. W projekcie budżetu na rok fiskalny 2026 ta kwota wzrosła do 35,7 miliona dolarów na pracownika – ośmiokrotnie więcej.

Eksperci podkreślają, że bez odpowiedniego wsparcia kadrowego i stabilizacji politycznej DOE będzie miało coraz większe trudności z efektywnym wykorzystaniem przyznanych środków.