ABD'deki kitap yasaklarında en hızlı artış gösteren konu: Kurgu değil, gerçekler

ABD okullarındaki kitap yasaklarında yeni trend: Gerçekler hedefte

ABD'deki okullarda kitap yasakları giderek artıyor ve artık sansürün odak noktası kurgu değil, gerçek bilgiler olmaya başladı. PEN America adlı ifade özgürlüğü savunucusu grubun yeni raporuna göre, geçen yıl okullardan kaldırılan kurgu dışı kitapların sayısı bir önceki yıla göre iki katına çıktı.

Bilim, tarih ve biyografi kitaplarının yanı sıra sindirim sistemiyle ilgili bir eser de yasaklananlar arasında yer aldı. PEN America, 2024-2025 eğitim yılında ABD okullarından ve kütüphanelerinden kaldırılan 3.743 farklı kitap üzerinde analiz yaptı. Bu kitapların %29'unu (1.100 eser) kurgu dışı kitaplar oluştururken, bu oran bir önceki eğitim yılında sadece %14'tü.

Kurgu kitaplar hâlâ çoğunlukta, ancak gerçekler alarm veriyor

Kurgu kitaplar yasaklanan eserlerin büyük çoğunluğunu oluşturmaya devam etse de, kurgu dışı kitaplardaki artış endişe verici bir eğilimi ortaya koyuyor. Geçen yıl eğitim ve bilgilendirici kitapların oranı tüm yasaklanan eserlerin %5'inden %13'üne yükseldi. Bu durum, Amerikan akademik sansüründe yeni bir boyutun habercisi olarak değerlendiriliyor.

"Bu son trend, anti-entelektüalizmin benimsenmesini ve eğitim ile uzmanlığın değersizleştirilmesi yoluyla kamu bilgisinin zayıflatılmasını gösteriyor. Sansür, kamu eğitim sistemine karşı korku ve güvensizlik yaymak için kitapları topluca kaldırarak geniş bir alanı etkisi altına alıyor."

Kitaplar nasıl yasaklanıyor?

Kitaplar çeşitli yollarla hedef alınıp kaldırılabiliyor. Ebeveyn ya da topluluk müdahaleleri, idari kararlar veya devlet politikaları sonucunda bir kitap yasaklanabiliyor. Tek bir kitap yasaklandığında, aynı okul bölgesindeki yüzlerce kopyası kütüphanelerden ve sınıflardan topluca kaldırılabiliyor.

Yasaklanan kitaplarda öne çıkan konular

PEN America'nın raporunda, yasaklanan kitaplardaki eğilimler de detaylı olarak incelendi. Geçen eğitim yılında kaldırılan 3.743 farklı kitap arasında:

• %57'sinde şiddet konusu işlendi,
• %48'inde ölüm ve yas teması yer aldı,
• %39'u güçlendirme ve özsaygı konularını ele aldı,
• %36'sında LGBTQ+ temaları bulundu.

2024-2025 yılları arasında kaldırılan yaklaşık 4.000 kitap türlerine göre şu şekilde dağılım gösterdi:

• %38'i gerçekçi/çağdaş kurgu,
• %25'i distopik, bilim kurgu veya fantastik eserler,
• %14'ü tarih veya biyografi kitapları,
• %13'ü eğitim ve bilgilendirici kitaplar.

Eğitim ve bilgilendirici kitaplar: Sansürün yeni hedefi

PEN America, eğitim ve bilgilendirici kitapları "referans veya öğrenme amaçlı" yazılmış, sanat, dil, siyaset, coğrafya, kimlik, ergenlik, ruh sağlığı ve kişisel gelişim gibi geniş bir yelpazede konuları kapsayan kurgu dışı eserler olarak tanımlıyor.

Kitap yasaklama taleplerinde en sık dile getirilen gerekçelerden biri, çocukların cinsel içerikle karşılaşmasını engellemek olsa da, PEN America'nın raporuna göre, geçen yıl yasaklanan kitapların sadece %10'unda "sayfada" rızaya dayalı cinsel içerik bulunuyordu. Cinsel içerik endişesi kitap sansürü tartışmalarında sıkça öne çıksa da, yasaklanan kitapların büyük çoğunluğu aslında cinsel içerik barındırmıyor.

Geçen yıl yasaklanan kitapların %44'ünde ise renkli karakterler veya insanlar yer aldı. Bu oran, bir önceki eğitim yılında %36 olarak kaydedilmişti ve tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.