Non-fictie domineert de golf van boekverboden in Amerikaanse scholen

Boekverboden richten zich steeds vaker op feiten

De golf van boekverboden in Amerikaanse scholen neemt toe, en nu vooral gericht op het censureren van feiten. Uit een recent rapport van PEN America, een organisatie die zich inzet voor vrije meningsuiting, blijkt dat het aantal verboden non-fictieboeken vorig jaar verdubbelde. De groep signaleert een "explosieve groei" van verboden op wetenschappelijke, historische en biografische titels, waaronder boeken over het spijsverteringsstelsel en het oude Egypte.

PEN America analyseerde 3.743 boeken die in het schooljaar 2024-2025 uit Amerikaanse schoolbibliotheken en klaslokalen werden verwijderd. Daarvan betrof 29% (1.100 boeken) non-fictie – een stijging ten opzichte van 14% in het voorgaande jaar. Hoewel fictie nog steeds de meeste verboden boeken vertegenwoordigt, is de sterke toename van non-fictie alarmerend en duidt het op een nieuwe fase in de Amerikaanse academische censuur.

De groei van het aandeel educatieve en informatieve boeken is bijzonder opvallend: van 5% naar 13% van alle verboden titels.

"Deze trend toont een omarming van anti-intellectualisme, waarbij publieke kennis wordt ondermijnd door het afbreken van onderwijs en expertise. Het is een voorbeeld van hoe censuur breed toeslaat en angst en wantrouwen zaait in ons onderwijssysteem."

Hoe worden boeken verboden?

Boeken worden niet zomaar verboden. Er zijn verschillende manieren waarop titels in het vizier komen en uit de schappen verdwijnen:

• Interventies door ouders of de gemeenschap: Klachten van ouders of lokale groepen kunnen leiden tot een herziening van de boeken.
• Administratieve beslissingen: Scholen of schoolbesturen kunnen boeken zelfstandig verwijderen op basis van interne richtlijnen.
• Overheidsbeleid: In sommige staten worden wetten aangenomen die bepaalde boeken automatisch verbieden.

Wanneer één boek wordt verboden, kunnen er honderden exemplaren in een schooldistrict uit de roulatie worden genomen.

Welke boeken worden het meest verboden?

Uit het rapport van PEN America blijkt dat de verboden boeken vaak bepaalde thema’s behandelen. Van de 3.743 unieke titels die vorig jaar werden verboden, bevatte:

• 57% geweld;
• 48% dood en rouw;
• 39% empowerment en zelfvertrouwen;
• 36% LGBTQ+-gerelateerde onderwerpen.

Van de bijna 4.000 verboden boeken tussen 2024 en 2025 vielen de meeste in de volgende genres:

• 38% realistische/contemporaine literatuur;
• 25% dystopische, sciencefiction- of fantasyliteratuur;
• 14% historische of biografische boeken;
• 13% educatieve en informatieve boeken.

Educatieve non-fictie onder vuur

De categorie educatieve en informatieve boeken bestaat vooral uit non-fictie die bedoeld is voor leerdoeleinden. Deze boeken behandelen uiteenlopende onderwerpen zoals kunst, taal, politiek, aardrijkskunde, identiteit, puberteit, geestelijke gezondheid en zelfhulp.

Een veelgehoorde klacht bij boekverboden is dat kinderen worden blootgesteld aan seksuele inhoud. Toch blijkt uit het rapport dat slechts 10% van de verboden boeken vorig jaar "op de pagina" consensuele seksuele inhoud bevatte. Het merendeel van de verboden boeken bevat dus geen expliciete seksuele beschrijvingen.

Diversiteit in verboden boeken neemt toe

In de meest recente lijst met verboden boeken had 44% van de titels personages of auteurs van kleur – het hoogste percentage tot nu toe. In het voorgaande schooljaar was dit nog 36%.

Deze cijfers benadrukken dat de focus van boekverboden niet alleen ligt op seksuele inhoud, maar ook op diversiteit en representatie. Critici wijzen erop dat deze trend kan leiden tot een eenzijdig en beperkt curriculum, waarbij belangrijke historische en sociale onderwerpen worden weggelaten.