RFK Jr.'nin 'Ultra İşlenmiş Gıda' Tanımındaki Zorluk: Düzenleme Planı Neden Tehlikede?

Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr., 'Make America Healthy Again (MAHA)' adlı politika gündeminin önemli bir parçası olarak 'ultra işlenmiş gıdalar' üzerinde sıkı denetimler uygulayacağını duyurdu. Ancak bu hedefin önündeki en büyük engel, bu gıdaların ne olduğunu net bir şekilde tanımlamak.

RFK Jr., Şubat ayında The Joe Rogan Experience programında yaptığı açıklamada, "Nisan ayına kadar federal bir 'ultra işlenmiş gıda' tanımı oluşturacağız" demişti. "Her market ürününün üzerinde, tüketicilere sağlıklı olup olmadığını gösteren bir etiket bulunacak. Bu etiketler yeşil, sarı veya kırmızı olabilir."

Ancak bakanlık, bu taahhüt edilen tarihe rağmen henüz bir tanım üzerinde anlaşmaya varabilmiş değil. The New York Times'ın yakın zamanda bildirdiğine göre, "gizli görüşmelerde ultra işlenmiş gıdaların tanımı hala havada. Kurumlar arasında fikir birliği sağlanamıyor ve tanımın ne zaman yayınlanacağı belirsizliğini koruyor."

Calley Means, RFK Jr.'nin kıdemli danışmanı, Times'a yaptığı açıklamada, "Tanım nihai olana kadar nihai değildir" ifadesini kullandı. Means, tanımın bilim insanları, kurum çalışanları ve paydaşların ortak görüşmeleriyle oluşturulacağını belirtti.

Bakanlığın benimseyebileceği en yaygın tanımlardan biri, Nova sistemi olarak biliniyor. Bu sistem, Brezilya'daki São Paulo Üniversitesi'nde geliştirildi ve ultra işlenmiş gıdaları "endüstriyel olarak üretilen, doğal bileşenlere eklenen çok sayıda madde içeren gıdalar" olarak tanımlıyor. Bu gıdalar arasında tuz, şeker, yağ veya katkı maddesi eklenmemiş doğal gıdalar (süt, yumurta, et gibi) yer almıyor. Ultra işlenmiş gıdalar ayrıca "tat ve kullanım kolaylığı sağlamak amacıyla eklenen katkı maddeleri"ni de içeriyor.

Ancak bu tanımın çok geniş olması, tüketicilere hangi bileşenlerin sağlık sorunlarına yol açtığını göstermemesi nedeniyle eleştiriliyor. Nova sistemi, gıdaları sınıflandırmak için "tanımlayıcı kriterler" kullandığından, uzmanlar bile bu sınıflandırmayı yapmakta zorlanıyor. Örneğin:

• Doğal yoğurt: Aslında minimal işlenmiş olarak sınıflandırılırken, Nova sistemine göre alkolsüz fermantasyon süreci nedeniyle işlenmiş gıda kategorisine giriyor.
• Tam tahıllı ekmek ve tahıllar: Ultra işlenmiş olarak sınıflandırılıyor, ancak kronik hastalık riskini azalttığı biliniyor.

Jeffrey Singer, bir cerrah ve hekim olarak, bu konudaki görüşünü şöyle ifade ediyor: "Ultra işlenmiş gıdaların tanımını yapmak, bir arabayı ve kamyonu ayırt etmek gibidir. 'İşlenmiş' ve 'ultra işlenmiş' terimleri çok geniş ve belirsizdir; bu nedenle terk edilmelidir."

Singer, "Eğer gıdalarda zararlı olan unsurları belirlemek istiyorsak, çok daha detaylı bir şekilde spesifik bileşenleri ve doz miktarlarını incelemeliyiz" diyor. Bu görüş, gıda düzenlemeleri tartışmalarında sıklıkla göz ardı edilen bir nokta. Bilindiği üzere, doymuş yağların aşırı tüketiminden kaçınmak önemlidir, ancak ara sıra tüketilen gıdalar sağlık açısından büyük bir risk oluşturmaz.