Trump: İran’dan barış çerçevesine olumlu yanıt bekleniyor

ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasında son 24 saatte gerçekleştirilen görüşmelerin "olumlu geçtiğini" ve yakın zamanda bir anlaşmaya varılabileceğine dair iyimserliğini dile getirdi.

Neden önemli? Beyaz Saray, İran’ın savaşın sona erdirilmesi ve nükleer müzakerelerin çerçevesini belirleyen tek sayfalık memorandum anlaşmasına (MOU) yanıtını bekliyor. Axios’un ilk olarak bildirdiğine göre, bu memorandum, daha detaylı nükleer müzakerelerin yolunu açmayı hedefliyor.

ABD yetkilileri, İran’dan gelecek yanıtın 24-48 saat içinde alınmasını beklediklerini belirtti. Bir ABD yetkilisi, "Henüz çok yakın değiliz, ancak henüz bir anlaşma yok" ifadelerini kullandı.

Ancak öte yandan: Diğer bazı ABD yetkilileri, bir anlaşmanın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair daha şüpheci bir tutum sergiliyor.

Durum değerlendirmesi: Beyaz Saray yetkilileri, Trump’ın Çin ziyaretini tamamlayacağı önümüzdeki Cuma gününe kadar diplomatik bir atılım gerçekleştirmek istiyor. Eğer o tarihe kadar bir anlaşma sağlanamazsa, Trump’ın yeniden askeri müdahale emri verme olasılığı bulunuyor.

Trump, Çarşamba günü Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, "Eğer anlaşmaya varmazlarsa, bombalama başlayacak ve ne yazık ki bu, öncekinden çok daha yüksek bir yoğunluk ve seviyede olacak" ifadelerini kullandı.

Gelişmelerin arka planı: Tek sayfalık, 14 maddelik memorandum anlaşması, Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İranlı yetkililer arasında doğrudan ve aracılar aracılığıyla müzakere ediliyor. Anlaşma kapsamında İran’ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerine geçici olarak son vermesi, ABD’nin ise İran’a uyguladığı yaptırımları kaldırması ve dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonu serbest bırakması öngörülüyor. Ayrıca her iki tarafın da Hürmüz Boğazı’ndaki transit kısıtlamalarını kaldırması planlanıyor.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran’ın teklifi halen incelediğini ve yanıtını Pakistanlı aracılar aracılığıyla henüz göndermediğini belirtti.

ABD yetkilileri, İran ile yapılan görüşmelerin yavaş ilerlemesinin nedeninin, her mesajın İran Yüce Lideri Hamaney’e ulaşmasının ve ondan yanıt alınmasının zaman almasından kaynaklandığını ifade etti.

Trump’ın açıklamaları: Trump, Çarşamba günü Beyaz Saray’da yaptığı bir etkinlikte, İranlı yetkililerin "anlaşmaya varmak için çok istekli olduklarını" söyleyerek iyimser bir ton yakaladı. Aynı zamanda, İranlı yetkililerin anlaşmaya varıp varmayacağını göreceklerini ve eğer anlaşmaya varmazlarsa kısa süre içinde buna mecbur kalacaklarını belirtti.

Trump, Fox News’in ünlü sunucusu Bret Baier’e yaptığı açıklamada, bir hafta içinde bir anlaşmaya varılabileceğini düşünüyordu. Daha sonra, Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada ise herhangi bir süre kısıtlaması olmadığını ifade etti.

ABD yetkilileri, savaşın başından bu yana ve önceki müzakere turlarında da benzer bir iyimserlik dile getirmiş olsalar da henüz bir anlaşmaya varılamadı.

İsrail’in tutumu: İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve ekibi, Çarşamba günü Trump ve danışmanlarıyla ABD-İran müzakereleri hakkında birkaç kez görüşme gerçekleştirdi.

Netanyahu yaptığı açıklamada, "Aramızda tam bir koordinasyon var, sürprizler yok. Ortak hedeflerimiz bulunuyor ve en önemli hedef, İran’daki tüm zenginleştirilmiş malzemenin çıkarılması ve İran’ın zenginleştirme kapasitesinin ortadan kaldırılmasıdır" ifadelerini kullandı.

Netanyahu, Trump’ın bunu "her şekilde" başarabileceğine inandığını ve eğer anlaşmaya varılamazsa, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF) hazır olmasını emrettiğini ekledi.