ABŞ Ali Məhkəməsinin "Fövqəladə Dəftər" tarixinə yenidən nəzər

"Fövqəladə dəftər" haqqında müzakirələrdə yeni faktlar

ABŞ Ali Məhkəməsinin "fövqəladə dəftər" (shadow docket) adlanan qərar qəbuletmə mexanizminin tarixinə yenidən baxmaq lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar SCOTUSBlog-da dərc olunan məqaləsində professor Stephanie Barclay göstərir ki, 2016-cı ildə prezident Barak Obamanın Təmiz Enerji Planına qarşı verilmiş qərar bu mexanizmin yaranma tarixi hesab edilə bilməz.

2016-cı il hadisələri həqiqətən də ilk deyildi

Bir çox ekspertlər, o cümlədən Nyu-York Tayms qəzeti 2016-cı ilin fevralında prezident Obamanın Təmiz Enerji Planına qarşı verilmiş beş günlük qərarı bu mexanizmin yaranma tarixi hesab edirlər. Lakin Barclay bu iddianı təkzib edir və göstərir ki, həqiqətən isə bu proses daha əvvəl başlamışdı.

Stephanie Barclay qeyd edir:

"2016-cı ilin fevralında prezident Obamanın Təmiz Enerji Planına qarşı verilmiş qərar bu mexanizmin yaranma tarixi hesab edilə bilməz. Həqiqətən isə bu proses daha əvvəl başlamışdı."

2013-cü ildə başlayan proses

Barclay göstərir ki, 2013-cü ildə Ali Məhkəmənin hakimi Sonya Sotomayor tərəfindən verilmiş qərar bu mexanizmin yaranma tarixi hesab edilə bilər. O vaxt Sotomayor, 10-cu dairənin hakimi olaraq, "contraception mandate" adlı prezident təlimatına qarşı müraciət edən Little Sisters of the Poor təşkilatına müvəqqəti qadağa qoymuşdu.

Barclayın qeyd etdiyi əsas hadisələr:

• 27 dekabr 2013-cü ildə bölgə məhkəməsi Little Sisters of the Poor təşkilatının müraciətini rədd etmişdi;
• 31 dekabrda 10-cu dairə məhkəməsi də müraciəti rədd etmişdi;
• Sotomayor həmin axşam müraciəti qəbul etmiş və ertəsi gün saat 00:00-dan əvvəl qərarını vermişdi;
• Onun qərarı cəmi bir paragrafdan ibarət olmuş və heç bir əsaslandırma olmadan qəbul edilmişdi;
• Bu qərar prezidentin təlimatının icrasına qadağa qoymuşdu;
• Nyu-York Tayms qəzetinin redaksiya heyəti bu qərarı "səsləndirici" adlandırmışdı;
• Üç həftə sonra Ali Məhkəmə bu qərarı genişləndirərək yüzlərlə digər dini təşkilatlara da şamil etmişdir.

Uzmanların rəyləri

Barclay qeyd edir ki, bu hadisələr 2016-cı ildə prezident Obamanın Təmiz Enerji Planına qarşı verilmiş qərardan daha vacibdir. O, göstərir ki, bu qərarlar göstərir ki, "fövqəladə dəftər" mexanizmi daha əvvəl fəaliyyətə başlamışdı.

Barclayın məqaləsi göstərir ki, Ali Məhkəmənin bu mexanizmi necə istifadə etdiyi və bu prosesin necə inkişaf etdiyi haqqında daha dərindən öyrənmək vacibdir.