Kommunizmə olan marağın yenidən artması: müasir qərb solçularının trendləri

Kommunizmə maraq necə yenidən canlandı?

Son beş ay ərzində Twitch platformasında məşhur streamer Hasan Piker, Vladimir Leninin 1920-ci ildə yazdığı “Solçu Kommunizm: Uşaq xəstəliyi” adlı əsərindən uzun müddət oxumuşdur. Piker, bu əsəri “uğurlu inqilab liderinin mövcud strukturlar daxilində formalaşdırıcı iş aparmasını” göstərən nümunə kimi təqdim etmişdir.

Piker, həmçinin Mao Zedunq haqqında rəğbət bəslədiyini, ABŞ-də kommunizmə qarşı münasibətin zəif olduğunu və SSRİ-nin dağılmasının “XX əsrin ən böyük fəlakətlərindən biri” olduğunu qeyd etmişdir. Bu cür bəyanatlar, qərb dünyasında kommunizmə maraq artımının yalnız bir hissəsidir.

Solçu medianın rolu

Kommunizmə maraq, əsasən, 2010-ci illərin əvvəllərindən etibarən solçu medianın təsiri altında artmışdır. Məsələn, “Salon” kimi nəşrlərdə çıxan məqalələrdə kommunizmin “yanlış anlaşılması” haqqında müzakirələr aparılmış, kapitalizmin tənqidinə diqqət çəkilmişdir. 2016-cı ildə “New Republic”də dərc olunan “Kim Kommunizmdən qorxur?” adlı məqalədə isə Hillary Clintonun kommunizmə qarşı münasibəti tənqid edilmişdir.

Həmin dövrdən etibarən, “Chapo Trap House” və “Pod Damn America” kimi solçu podkastlar da kommunizmi müdafiə edən çıxışlar etmişdir. Bu podkastlar, həmçinin qərb dövlətlərinə qarşı mübarizə aparan rejimlərə də rəğbət bəsləmiş, kommunizm rejimlərinin cinayətlərini “kapitalistlərin təhriki” ilə əlaqələndirmişdir.

Gənclər arasında kommunizmə münasibət

2018-ci ildə aparılan bir sorğuda, amerikalıların yalnız 15%-i kommunizmə müsbət münasibət bəsləsə də, bu rəqəm gənclər arasında (mileniallar və Z nəsli) 25%-dən çox olmuşdur. Həmin il, “Teen Vogue” da Karl Marksın 200 illik yubileyinə həsr olunmuş məqalədə onun “Sovet Rusiyası, Çin, Kuba kimi ölkələrdə sosial hərəkatlara ilham verdiyini” qeyd etmişdir.

Tarixi kontekst: keçmişdən müasirliyə

Kommunizmə maraq, qərb dünyasında yeni bir fenomen deyil. 1920-1930-cu illərdə bir çox avropalı və amerikalı ziyalılar SSRİ-yə “siyasi zəvvarlar” kimi səfərlər təşkil etmişdir. Lakin sonrakı onilliklərdə bu maraq tədricən azalmışdır. “The God That Failed” (1951) kitabında altı yazar, kommunizm rejimlərinin cinayətlərini təsvir etmişdir.

Müasir qərb solçularının kommunizmə münasibəti

• Hasan Piker: Leninin əsərlərini dəstəkləyir, SSRİ-nin dağılmasını fəlakət hesab edir.
• Solçu podkastlar: Kommunizm rejimlərinin cinayətlərini “kapitalistlərin təhriki” ilə əlaqələndirir.
• Gənc nəsil: Kommunizmə müsbət münasibət artmaqdadır, xüsusən sosial media platformalarında.
• Media nəşrləri: “Salon”, “New Republic”, “Teen Vogue” kimi platformalar kommunizmi müdafiə edən məqalələr dərc edir.

Nəticə: kommunizmə maraq nə nəticələnə bilər?

Kommunizmə maraq, qərb dünyasında yenidən canlansa da, bu meyil müxtəlif nəticələr doğura bilər. Bir tərəfdən, sosial ədalət məsələlərinə diqqət artır, digər tərəfdən isə tarixdəki kommunizm rejimlərinin cinayətləri unudula bilər. Bu prosesdə, gənc nəslin münasibəti xüsusilə vacibdir.

“Kommunizmə maraq artmaqdadır, lakin bu maraq, tarixdəki cinayətlərdən xəbərdar olmadan formalaşır.”